’දිට්වා’ සුළි කුණාටුවෙන් පසුව ශ්රී ලංකාවට තවත් එවැනි අවදානම් සහිත තත්ත්වයක් මතුවෙමින් පැවති බව කවුරුත් හොඳින්ම දන්නා කාරණයකි. අඩු පීඩන තත්ත්වය වර්ධනය වෙමින් පැවති ආකාරයට අනුව, එය කුණාටුවක් බවට පත් වී පෙර සේම මහත් ව්යසනයක් ඇති කරමින් රට තුළට කඩා වදිනු ඇතැයි බොහෝ දෙනෙක් සැක පහළ කළ ද, එය කෙමෙන් සිය ගමන් මාර්ගය වෙනස් කරමින් ශ්රී ලංකාවෙන් බැහැරට ඇදී ගියේය. කෙසේ නමුත්, කුණාටුවක් සඳහා බහුතරයක් මහත් සූදානමින් සිටි බැව් පෙනෙන්නට තිබිණි. මේ වර්ධනය වෙමින් තිබූ පද්ධතිය පිළිබඳ අවසන් තත්ත්වය දෙස බලද්දී, 2026 ජනවාරි 11 වන විට එය දුර්වල වී පීඩන අවපාතයක සිට අඩු පීඩන කලාපයක් දක්වා අඩුවී තිබෙන බැව් පෙනෙන්නට තිබේ. මේ පද්ධතිය ලංකාවෙන් ඉවතට ගමන් කරමින් තිබුණත්, එහි බලපෑම නිසා උතුරු, උතුරු-මැද සහ නැගෙනහිර පළාත්වලට තවමත් විටින් විට වැසි සහ තරමක් තද සුළං ඇති වීමේ ඉඩකඩ තිබෙන බව නිවේදනය කොට තිබේ.
’දිට්වා’ සුළි කුණාටුවෙන් පසුව, අපේ රටේ බොහෝ දෙනෙක් කාලගුණය හා දේශගුණය ගැන කතාබහට බොහෝ සෙයින් අවධානය යොමු කරන්නට පටන් ගෙන තිබේ. මෙය ධනාත්මක වර්ධනයකි; මන්ද මූලික කාලගුණික කරුණු අවබෝධ කර ගැනීමෙන්, කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම්වලට සන්සුන්ව හා බුද්ධිමත්ව ප්රතිචාර දැක්වීමට මිනිසුන්ට හැකි වේ. කෙසේ වෙතත්, අසම්පූර්ණ හෝ වැරදි දැනුම සමහර විට අනවශ්ය බිය, අසත්ය කටකතා සහ කලබල ඇති කිරීමට හේතු විය හැකිය.
දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසුව යළිත් මෑත දින කිහිපය තුළ ඇති වූ අඩු පීඩන තත්ත්වය රට තුළට ඇතුළුවන්නට ආසන්නව තිබියදී, ක්රමයෙන් සිය ගමන් මඟ වෙනස් කර ලංකාවෙන් ඉවතට ගමන් කළ නිසා රටට ව්යසනකාරී බලපෑමකින් ගැලවෙන්නට හැකි විය. මේ තත්ත්වය බොහෝ දෙනාගේ සිත් තුළ වැදගත් ප්රශ්නයක් මතු කළේය. ඒ, ඇතැම් කුණාටු ඍජුවම දිවයිනට පහර දෙන්නේ ඇයි යන්න සහ තවත් ඒවා ආසන්න වී ඉවතට යන්නේ ඇයි යන කාරණයයි.
මේ තත්ත්වය තේරුම් ගැනීමට නම්, කාලගුණය ක්රියා කරන ආකාරය පිළිබඳ මූලික අදහස් කිහිපයක් දැන සිටීම ප්රයෝජනවත්ය. මේ අදහස් අතරින් ඉතාම වැදගත් එකක් නම් වායු පීඩනයයි. අපට වාතය නොපෙනුණත්, වාතයට බරක් ඇත. මේ බර පෘථිවිය මතට තෙරපුමක් ඇති කරයි. සමහර ප්රදේශවල මේ වාතයේ පීඩනය වැඩි වන අතර, තවත් ප්රදේශවල එය අඩු වේ. වායු පීඩනයේ මේ වෙනස්කම් කාලගුණික විපර්යාස පිටුපස ඇති ප්රධාන බලවේගය වේ. මේ අඩු පීඩන කලාපය, පීඩන අවපාතයක් බවටත්, පසුව ගැඹුරු පීඩන අවපාතයක් දක්වා ද වර්ධනය විය හැකිය.
තමන් අවට ප්රදේශවලට වඩා අඩු වායු පීඩනයක් ඇති ප්රදේශයකට “අඩු පීඩන කලාපයක්” යැයි කියනු ලැබේ. මේ කලාපවලදී වාතය ඉහළට නැඟීමක් සිදු වේ. මේ නැඟී එන වාතය ඉහළට යන විට සිසිල් වන අතර, සිසිල් වීම නිසා වලාකුළු ඇති වේ. වලාකුළු ඝන වී බර වන විට, ඒවා නිතරම වැසි, තද සුළං සහ සමහර විට කුණාටු ද ගෙන එයි. එමෙන්ම මෙහි ඇති අඩු පීඩන තත්ත්වය සමනය කිරීම සඳහා වැඩි පීඩනයක් ඇති කලාපවලින් වාතය ඇදී යයි. අප සුළඟ ලෙස අත්දකින්නේ එයයි. අඩු පීඩන තත්ත්වය වැඩිවත්ම සුළඟේ වේගය ද වැඩි වෙයි. මේ නිසා අඩු පීඩන කලාප සාමාන්යයෙන් අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ. සුළි කුණාටු සෑම විටම සාගර ජලය මතුපිට වැනි ශක්තිමත් අඩු පීඩන කේන්ද්රයක් වටා වර්ධනය වේ. ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනා බියට පත් කළ මෑත කාලීන පද්ධතිය ද මුලින් මුහුදට ඉහළින් පිහිටි අඩු පීඩන කලාපයක් ලෙස ආරම්භ විය.
අනෙක් අතට, අධි පීඩන කලාප හැසිරෙන්නේ වෙනස් ආකාරයකටය. මේ ප්රදේශවල වාතය ඉහළට නැඟීම වෙනුවට පහළට ගමන් කරයි. වාතය පහළට ගමන් කරන විට එය උණුසුම් වන අතර, උණුසුම් වාතය පහසුවෙන් වලාකුළු සාදන්නේ නැත. මේ හේතුව නිසා අධි පීඩන කලාප සාමාන්යයෙන් පැහැදිලි අහස, සන්සුන් සුළං සහ වියළි කාලගුණය සමඟ සම්බන්ධ වේ. වර්ෂාව අඩු හෝ නැති බොහෝ අව්ව සහිත දිනවලට බලපාන්නේ අධි පීඩන තත්ත්වයන්ය. මේ අධි පීඩන කලාපවලට ආසන්න කාලගුණ පද්ධතිවල ගමන් මඟට ද බලපෑම් කළ හැකිය. සමහර විට කුණාටු ඉවතට තල්ලු කිරීමට හෝ යම් දිශාවකට ගමන් කිරීම වැළැක්වීමට ඒවා සමත් වේ.
සුළි කුණාටු ඇතුළු කාලගුණ පද්ධති ගමන් කරන්නේ වාතය සැමවිටම සමබර වීමට උත්සාහ කරන නිසාය. වාතය ස්වාභාවිකවම අධි පීඩන ප්රදේශවල සිට අඩු පීඩන ප්රදේශ කරා ගලා යයි. වාතයේ මේ චලනය අපට සුළඟ ලෙස දැනෙන බව ඉහත දී කතා කළෙමු. සුළඟේ වේගය සහ දිශාව කුණාටුවක් හැසිරෙන ආකාරය තීරණය කිරීමේදී ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. සුළඟ මගින් යම් කාලගුණ පද්ධතියක් ගොඩබිම දෙසට යොමු කරන්නේ නම්, එය ශක්තිමත් වී හානි සිදු කළ හැකිය. සුළං දිශාව වෙනස් වුවහොත්, ශ්රී ලංකාව ආසන්නයේ මෑතකදී සිදු වූවාක් මෙන්, පද්ධතිය මන්දගාමී වීමට, දුර්වල වීමට හෝ ඉවතට යාමට ඉඩ ඇත.
සුළඟ කාලගුණයේ ඉතා වැදගත් කොටසකි. මෘදු සුළං උණුසුම් දිනක සහනයක් ගෙන දිය හැකි නමුත්, තද සුළං බරපතළ හානි සිදු කළ හැකිය. සුළි කුණාටුවලදී, සුළඟේ වේගය අතිශයින් ඉහළ යා හැකි අතර, ගස් මුලින් උදුරා දැමීම, ගොඩනැගිලිවලට හානි කිරීම සහ මුහුදේ තත්ත්වය අනතුරුදායක කිරීම සිදු කළ හැකිය. වායුගෝලයේ විවිධ උසින් සුළං දිශාවේ සිදුවන කුඩා වෙනස්කම්වලට පවා කුණාටුවක් ශක්තිමත් ද නැතහොත් දුර්වල ද යන්න තීරණය කිරීමට විශාල බලපෑමක් කළ හැකිය.
සුළි කුණාටු ඇතිවීමේදී මුහුද ද ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. උණුසුම් මුහුදු ජලය, වර්ධනය වන කුණාටු සඳහා ශක්තිය සපයයි. කාලගුණ පද්ධතියක් උණුසුම් ජලය මත පවතින විට, එය දිගින් දිගටම ශක්තිමත් විය හැකිය. එය සිසිල් ජලය මතට හෝ ගොඩබිමට ගමන් කරන විට, එය සාමාන්යයෙන් ශක්තිය නැති වී දුර්වල වීමට පටන් ගනී. සාගරයෙන් වට වූ දූපත් රාජ්යයක් ලෙස, ශ්රී ලංකාවට මුහුදු තත්ත්වයන්ගෙන් විශේෂයෙන් බලපෑම් ඇති වේ. ඒ නිසා කාලගුණ බලධාරීන් අවට මුහුදේ වෙනස්කම් ඉතා ප්රවේශමෙන් නිරීක්ෂණය කරයි.
වැසි සහ වලාකුළු සෑදීම මේ ක්රියාවලීන් සමඟ සමීපව බැඳී ඇත. අඳුරු, ඝන වලාකුළු එක්රැස් වන විට, නිතරම වැසි ලැබේ. මෙය සිදු වන්නේ අඩු පීඩන කලාපවල නැඟී එන වාතය වලාකුළු සෑදීමට හේතු වන නිසාය. ඊට වෙනස්ව, අධි පීඩන තත්ත්වයන් පවතින විට, වලාකුළු වියැකී යාමක් සිදුවන අතර, වැසි ඇති වීමේ සම්භාවිතාව අඩු වේ. මේ සරල රටා මිනිසුන් අත්විඳින දෛනික කාලගුණ වෙනස්කම් බොහොමයක් පැහැදිලි කරයි.
මෑතකදී ඇති වූ සුළි කුණාටු තර්ජනය, කාලගුණය පිළිබඳ මහජන දැනුවත්භාවය වර්ධනය වෙමින් පවතින බව පෙන්වා දී ඇත. මෙය ධනාත්මක වර්ධනයකි; මන්ද මූලික කාලගුණික කරුණු අවබෝධ කර ගැනීමෙන්, කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම්වලට සන්සුන්ව හා බුද්ධිමත්ව ප්රතිචාර දැක්වීමට මිනිසුන්ට හැකි වේ. කෙසේ වෙතත්, අසම්පූර්ණ හෝ වැරදි දැනුම සමහර විට අනවශ්ය බිය, අසත්ය කටකතා සහ කලබල ඇති කිරීමට හේතු විය හැකිය. ඒ නිසා, අනුමාන මත රැඳී සිටීම වෙනුවට නිවැරදි තොරතුරු සහ නිල දැනුම්දීම් මත විශ්වාසය තැබීම වැදගත් වන්නේ එබැවිනි.
අපට නොසලකා හැරිය නොහැකි තවත් සාධකයක් වන්නේ දේශගුණික විපර්යාසයයි. ලොව පුරා පවතින කාලගුණ රටා පිළිබඳ අනාවැකි පැවසීම අතීතයට වඩා වර්තමානය වන විට වඩාත් දුෂ්කර සහ අවිනිශ්චිත තත්ත්වයකට පත්වෙමින් පවතී. එක්වරම සිතා ගත නොහැකි අන්දමේ බරපතළ වෙනස්කම් ඇති වන බව පෙනෙන්නට තිබේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ සෑම අඩු පීඩන පද්ධතියක්ම ව්යසනයක් බවට පත්වන බව නොවේ. නමුත් පෙරට වඩා ප්රවේශමෙන් අධීක්ෂණය කිරීම සහ සූදානම වැදගත් බව එයින් ඇඟවේ.
දිවයිනට ඇතුළු නොවී මෑතකදී ශ්රී ලංකාව පසුකර ගිය කාලගුණ පද්ධතිය අපට මතක් කර දෙන්නේ සොබාදහම සැමවිටම අපේක්ෂාවන්ට අනුව හැසිරෙන්නේ නැති බවයි. සමහර කුණාටු ඍජුවම පහර දෙන අතර, තවත් ඒවා අවසාන මොහොතේදී දුර්වල වීම හෝ ගමන් මඟ වෙනස් කිරීම සිදුවෙයි. වායු පීඩනය, සුළඟ සහ මුහුදු තත්ත්වයන් පිළිබඳ සරල අදහස් තේරුම් ගැනීමෙන්, එවැනි වෙනස්කම් සිදු වන්නේ ඇයි දැයි අපට වඩා හොඳින් වටහා ගත හැකිය. එමෙන්ම මෙවන් විශේෂිත කාලගුණික තත්ත්වයන් පිළිබඳ මීට වඩා පුළුල් දැනුමක් අපගේ දරු පරපුරට ලබා දීම ද ඉතා වැදගත්ය. එය වඩාත් තිරසාර නව අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියකට අනිවාර්යයෙන් ඇතුළත් විය යුතු අංගයකි.
දිවයිනට ඇතුළු නොවී මෑතකදී ශ්රී ලංකාව පසුකර ගිය කාලගුණ පද්ධතිය අපට මතක් කර දෙන්නේ සොබාදහම සැමවිටම අපේක්ෂාවන්ට අනුව හැසිරෙන්නේ නැති බවයි. සමහර කුණාටු ඍජුවම පහර දෙන අතර, තවත් ඒවා අවසාන මොහොතේදී දුර්වල වීම හෝ ගමන් මඟ වෙනස් කිරීම සිදුවෙයි. වායු පීඩනය, සුළඟ සහ මුහුදු තත්ත්වයන් පිළිබඳ සරල අදහස් තේරුම් ගැනීමෙන්, එවැනි වෙනස්කම් සිදු වන්නේ ඇයි දැයි අපට වඩා හොඳින් වටහා ගත හැකිය. එමෙන්ම මෙවන් විශේෂිත කාලගුණික තත්ත්වයන් පිළිබඳ මීට වඩා පුළුල් දැනුමක් අපගේ දරු පරපුරට ලබා දීම ද ඉතා වැදගත්ය. එය වඩාත් තිරසාර නව අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියකට අනිවාර්යයෙන් ඇතුළත් විය යුතු අංගයකි.
එමෙන්ම මේ වන විට 6 වන ශ්රේණියේ සිසුන්ගේ පෙළපොතකට සමලිංගික සේවනය හා සම්බන්ධ වෙබ් අඩවියක ලිපිනයක් පළ කොට, එසේ එවන් ලිපිනයක් පළ කළ ද එය පරිශීලනය කරන දරුවන්ට ඊට යාමට උපදෙස් දී නැතැයි මහා නාහිමිවරුන් ඉදිරියේ අතිශයින් බොළඳ ආකාරයට නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කරන අධ්යාපන අමාත්යවරිය, ඉහත සඳහන් කාලීන අවශ්යතාව කෙසේ වටහා ගනු ඇත්දැයි අපට නම් සිතා ගන්නටවත් නොපුළුවන.
වැඩි දැනුවත්භාවය, සන්සුන් ප්රතිචාර, වඩා හොඳ සූදානම සහ අනාගතය ගෙන දිය හැකි ඕනෑම කාලගුණයකට මුහුණ දීමට පොදුවේ කා තුළත් ශක්තිමත් හැකියාවක් ඇති කරයි.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක