රටේ නිවැරදි, නිශ්චිත සහ කාර්යක්ෂම ආපදා කළමනාකරණ වැඩපිළිවෙළක් ක්රියාත්මක නොවන බවත්, අද වන විට එම ක්ෂේත්රයම “සුනාමියකට” හසුවී ඇති බවත් විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස මෑතක දී අවධාරණය කළේය. කුරුණෑගල, ඉබ්බාගමුව ප්රදේශයේ නායයෑමට ලක් වූ ගම්මාන නිරීක්ෂණය කරමින් ඔහු ප්රකාශ කළේ, ආපදා කළමනාකරණය සඳහාම වෙන් වූ ශක්තිමත් කැබිනට් අමාත්යාංශයක් ස්ථාපිත කිරීමේ හදිසි අවශ්යතාවයි. මධ්යගත මෙන්ම ප්රාදේශීය, දිස්ත්රික් සහ ග්රාම නිලධාරී මට්ටමින් ක්රියාත්මක වන ඒකාබද්ධ සැලසුමක ඇති වැදගත්කම ඔහු එහිදී පෙන්වා දුන්නේය.
මෙය ආපදා සඳහාම වෙන් වූ කැබිනට් අමාත්යාංධූරයක්ම නොවුනත් මේ ඉස්මතු කෙරෙන කාරණාව බැහැර කළ නොහැක්කේ, ශ්රී ලංකාව අවදානමට ලක්විය හැකි රටක් බවට පත්වෙමින් පවතින බව කාලගුණය, දේශගුණය සහ විපත් අධ්යයනය කරන ජාත්යන්තර සංවිධාන පැහැදිලිව ප්රකාශ කර ඇති පසුබිමකය. ලෝක කාලගුණ විද්යා සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ විපත් අවදානම් ආයතන වැනි සංවිධාන අනතුරු අඟවා ඇත්තේ, අතීතයට වඩා ශ්රී ලංකාව දැන් ස්වාභාවික විපත්වලට වැඩිපුර නිරාවරණය වෙමින් පවතින බවයි. මෙම අනතුරු ඇඟවීම් පදනම් වී ඇත්තේ බිය හෝ අතිශයෝක්තිය මත නොවේ. ඒවා පදනම් වී ඇත්තේ දශක ගණනාවක් තිස්සේ එකතු කරන ලද විද්යාත්මක දත්ත මතය.
ළමා කාලයේ සිට, විශේෂයෙන් පාසල් යන කාලයේ දී, අපට ඉගැන්වූයේ ශ්රී ලංකාව ඉතා වාසනාවන්ත රටක් ලෙසිනි. රචනා, පෙළපොත් සහ පන්ති සාකච්ඡාවලදී, ශ්රී ලංකාව බොහෝ විට විස්තර කරනු ලැබුවේ ස්වභාව ධර්මයෙන් ආශිර්වාද ලත් දූපතක් ලෙසය. අප ඉගෙන ගත්තේ අපේ රටට ගිනිකඳු පිපිරීම්, ප්රබල භූමිකම්පා හෝ නිතර ඇතිවන සුනාමි වැනි බරපතළ ස්වාභාවික විපත්වලට මුහුණ දීමට සිදු නොවන බවයි. ලෝකයේ බොහෝ රටවල් හා සැසඳීමේදී ශ්රී ලංකාව ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස සලකනු ලැබුණි.
ළමා කාලයේ සිට, විශේෂයෙන් පාසල් යන කාලයේ දී, අපට ඉගැන්වූයේ ශ්රී ලංකාව ඉතා වාසනාවන්ත රටක් ලෙසිනි. රචනා, පෙළපොත් සහ පන්ති සාකච්ඡාවලදී, ශ්රී ලංකාව බොහෝ විට විස්තර කරනු ලැබුවේ ස්වභාව ධර්මයෙන් ආශිර්වාද ලත් දූපතක් ලෙසය. අප ඉගෙන ගත්තේ අපේ රටට ගිනිකඳු පිපිරීම්, ප්රබල භූමිකම්පා හෝ නිතර ඇතිවන සුනාමි වැනි බරපතළ ස්වාභාවික විපත්වලට මුහුණ දීමට සිදු නොවන බවයි. ලෝකයේ බොහෝ රටවල් හා සැසඳීමේදී ශ්රී ලංකාව ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස සලකනු ලැබුණි. උපරිමයෙන් අප අත්විඳින ලද්දේ අධික වර්ෂා කාලවලදී ඇතිවන ඍතුමය ගංවතුර සහ කඳුකර ප්රදේශවල කලාතුරකින් සිදුවන නායයෑම් පමණි. මේවා ප්රධාන විපත් ලෙස නොව, සාමාන්ය සහ කළමනාකරණය කළ හැකි සිදුවීම් ලෙස සලකන ලදී.
කෙසේ වෙතත්, මෑතක සිට දිගු කලක් පැවති මේ තත්ත්වය වෙනස් වීමට පටන් ගෙන තිබේ. අද අප මුහුණ දෙන්නේ අප පාසල් කාලයේ ඉගෙන ගත් දේට වඩා ඉතා වෙනස් යථාර්ථයකටය. කාලගුණය සම්බන්ධ ගෝලීය සංවිධාන වර්ෂාපතන රටා, උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම්, කුණාටු හැසිරීම්, ගංවතුර වාර්තා සහ අධික කාලගුණික සිදුවීම්වල බලපෑම සමීපව අධ්යයනය කිරීමෙන් පසු මෙම දත්ත විශ්ලේෂණය කොට පැමිණ ඇති නිගමනය වන්නේ ශ්රී ලංකාවේ අවදානම් මට්ටම වැඩි වී ඇති බවය. අධික වර්ෂාපතනය වඩාත් තීව්ර වෙමින් පවතී. වියළි කාලපරිච්ඡේද දීර්ඝ වෙමින් පවතී. ප්රබල කුණාටු ඇතිවෙමින් පවතින අතර ඒවා පුරෝකථනය කිරීමේ හැකියාව ද නොමැති තත්ත්වයක පවතී. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, ස්වාභාවික සිදුවීම් හේතුවෙන් සිදුවන හානිය වසරින් වසර වර්ධනය වෙමින් තිබේ.
අද වන විට, ස්වාභාවික විපත්වලට රටවල් කෙතරම් අවදානමට ලක්විය හැකිද යන්න මත පදනම්ව ශ්රේණිගත කරන ජාත්යන්තර පද්ධති තිබේ. මෙම ශ්රේණිගත කිරීම්වලදී විපත් සිදුවන වාර ගණන පමණක් නොව, බලපෑමට ලක්වන ජනතාවගේ සංඛ්යාව, හානියේ බරපතළකම සහ ප්රතිචාර දැක්වීමට රටක් සූදානම් වන්නේ කෙසේද යන්නත් සලකා බලනු ලැබේ. මෙම ගෝලීය තක්සේරුවලට අනුව, ශ්රී ලංකාව තවදුරටත් අඩු අවදානම් කාණ්ඩයේ නැත. ඒ වෙනුවට, එය මධ්යම සිට ඉහළ අවදානම් දක්වා වන කාණ්ඩයකට ගමන් කර තිබේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ශ්රී ලංකාව දැන් විපත්වලට ගොදුරු වන රටවල් ලෙස ප්රකට රටවල්වලට වඩාත් සමීපව සිටින බවයි.
මෙම තත්ත්වය වඩාත් බරපතළ වන්නේ ස්වාභාවික විපත් තවදුරටත් කලාතුරකින් සිදුවන සිදුවීම් නොවන බැවිනි. දැන් සෑම වසරකම පාහේ ගංවතුර ඇති වන අතර, ඇතැම්විට වසරකට කිහිප වතාවක් ද ඇති වේ. අතීතයේ ගංවතුර තත්ත්වයන් අත් නොදුටු ප්රදේශ පවා දැන් නිතර ජලයෙන් යටවේ. නායයෑම්, විශේෂයෙන් වැසි සමයේදී කඳුකර ප්රදේශවල නිරන්තර තර්ජනයක් බවට පත්ව තිබේ. මුළු ගම්මානම ඉවත් කිරීමට සිදුවී ඇත. පැය කිහිපයක් තුළ මාර්ග, පාලම් සහ නිවාස විනාශ වී යන තත්ත්වයක් උද්ගතව තිබේ. අද අප දකින විනාශයේ ප්රමාණය අතීතයේ අප අත්විඳි දේට වඩා බොහෝ සෙයින් වැඩි ය.
මෑතකාලීන අධික කාලගුණික ක්රියාකාරකම් රට කොතරම් දුරට අවදානමට ලක්ව ඇත්දැයි පැහැදිලිව පෙන්වයි. ‘දිට්වා’ සුළි කුණාටු තත්ත්වය එවැනි එක් උදාහරණයකි. ප්රබල කුණාටුවක් ශ්රී ලංකාවට ඍජුවම බලපාන අයුරු සහ ප්රබල කාලගුණික පද්ධතිවලට දැඩි සුළං, අධික වර්ෂාපතනය සහ පුළුල් හානියක් ගෙන ඒමට හැකි ආකාරය එයින් පෙන්නුම් කළේය. මේ ආකාරයේ සිදුවීම් ශ්රී ලංකාවට වරක් කලාතුරකින් සිදුවන සිදුවීම් ලෙස සැලකුවත්, අද ඒවා අපේ යථාර්ථයේ කොටසක් වෙමින් පවතී.
විද්යාඥයින් සහ පාරිසරික විශේෂඥයින් පැහැදිලි කරන්නේ මෙම වෙනස්කම් හදිසියේ හෝ අහම්බෙන් සිදු නොවූ බවයි. ශ්රී ලංකාව ස්වාභාවික විපත්වලට ගොදුරු වීමේ අවදානම වැඩි කිරීමට මිනිස් ක්රියාකාරකම් ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර තිබේ. වසර ගණනාවක් තිස්සේ, සංවර්ධනය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ ජනාවාස සඳහා විශාල වනාන්තර ප්රදේශ එළිපෙහෙළි කර ඇත. නිසි සැලසුම් නොමැතිව කඳු බෑවුම් කපා ඇත. වරක් අතිරික්ත වර්ෂා ජලය අවශෝෂණය කර ගත් තෙත් බිම් පුරවා ඉදිකිරීම් සිදු කර ඇත. ස්වාභාවික ජල මාර්ග අවහිර කර හෝ පටු කර ඇත. මෙම ක්රියාවන් මගින් අතීතයේ අප ගංවතුරෙන් හා නායයෑම්වලින් ආරක්ෂා කළ ස්වාභාවික පද්ධති දුර්වල කර තිබේ.
ඒ අතරම, දේශගුණික විපර්යාස මෙම ගැටලු තීව්ර කර ඇත. දේශගුණික විපර්යාස නිසා කෙටි කාලයක් තුළ වැටෙන වැසි ප්රමාණය වැඩි වී තිබේ. සති ගණනාවක් පුරා පැතිරෙන ස්ථාවර වර්ෂාපතනය වෙනුවට, අපට දැන් දින කිහිපයක් හෝ පැය කිහිපයක් ඇතුළත අධික වර්ෂාපතනයක් අත්විඳීමට සිදු වේ. මෙය හදිසි ගංවතුර සහ නායයෑම්වලට මග පාදයි. ඉහළ යන උෂ්ණත්වය ද කාලගුණික රටාවන්ට බලපාන අතර, කුණාටු, ප්රබල සහ අනාවැකි කිව නොහැකි තත්ත්වයකට පත්ව තිබේ.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ, ශ්රී ලංකාව ස්වාභාවිකවම ආරක්ෂිතය යන විශ්වාසය නිසා හදිසි අවශ්යතාවක් නොමැති තත්ත්වයක් පැවතිණි. විපත් සූදානම සඳහා බොහෝ විට ප්රමාණවත් අවධානයක් ලබා දුන්නේ නැත. ඇතැම්විට දිගුකාලීන පාරිසරික අවදානම් නොසලකා සංවර්ධන ව්යාපෘති සැලසුම් කරන ලදී. විපත් ඇති වීමට ඉඩක් නැති නිසා මිනිසුන් ගංවතුර තැනිතලා සහ නායයෑමේ අවදානම සහිත ප්රදේශවල නිවාස ඉදිකළහ. අද අපි එම තීරණවල මිල ගෙවමින් සිටිමු.
පුරවැසියන් ලෙස අප ඥානාන්විතව වැඩකටයුතු කළ යුත්තේ මේ නිසාය. අප අවදානම තේරුම් ගත් විට, අපට වඩා හොඳින් සූදානම් විය හැකිය. අපට සංවර්ධනය වඩාත් ප්රවේශමෙන් සැලසුම් කිරීමට, වනාන්තර සහ තෙත් බිම් ආරක්ෂා කිරීමට, මූලික අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති වැඩිදියුණු කිරීමට සහ විපත්වලින් ආරක්ෂා විය හැකි ආකාරය පිළිබඳ ප්රජාවන් දැනුවත් කිරීමට පුළුවන. විද්යාත්මක දැනුමට සහ ගෝලීය තක්සේරුවලට ගරු කිරීමෙන්, අපට හානිය අවම කර ජීවිත බේරා ගැනීමට හැකි වේ.
ශ්රී ලංකාව “විපත් නැති දූපතක්” බව දිගටම විශ්වාස කිරීම තවදුරටත් ආරක්ෂිත නොවේ. එම විශ්වාසය අතීතයට අයත් දෙයකි. විද්යාත්මක සාක්ෂි, ජාත්යන්තර ශ්රේණිගත කිරීම් සහ අපගේම අත්දැකීම් පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේ ශ්රී ලංකාව දැන් විපත් අවදානම් සහිත රටක් බවට පත්වෙමින් පවතින බවයි. මෙම යථාර්ථය නොසලකා හැරීම අනාගතයේ පාඩු සහ දුක් වේදනා වැඩි කිරීමට පමණක් හේතු වනු ඇත.
මෙම සත්යය පිළිගැනීම යනු බලාපොරොත්තු අත්හැරීමක් නොවේ. පුරවැසියන් ලෙස අප ඥානාන්විතව වැඩකටයුතු කළ යුත්තේ මේ නිසාය. අප අවදානම තේරුම් ගත් විට, අපට වඩා හොඳින් සූදානම් විය හැකිය. අපට සංවර්ධනය වඩාත් ප්රවේශමෙන් සැලසුම් කිරීමට, වනාන්තර සහ තෙත් බිම් ආරක්ෂා කිරීමට, මූලික අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති වැඩිදියුණු කිරීමට සහ විපත්වලින් ආරක්ෂා විය හැකි ආකාරය පිළිබඳ ප්රජාවන් දැනුවත් කිරීමට පුළුවන. විද්යාත්මක දැනුමට සහ ගෝලීය තක්සේරුවලට ගරු කිරීමෙන්, අපට හානිය අවම කර ජීවිත බේරා ගැනීමට හැකි වේ.
ශ්රී ලංකාව තවමත් සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය සහ ස්වාභාවික සම්පත්වලින් පිරිපුන් රටකි. නමුත් ස්වාභාවික විපත් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අපි පැරණි උපකල්පන අත්හැර වර්තමාන තත්ත්වයට අවංකව මුහුණ දිය යුතුය. ලෝකයේ ප්රමුඛතම කාලගුණ සහ විපත් සංවිධාන අපට පැහැදිලි අනතුරු ඇඟවීමක් ලබා දී ඇත. අප අද අත්විඳින ගංවතුර, නායයෑම් සහ අධික කාලගුණික ක්රියාකාරීත්වයන් මගින් එය තහවුරු කරයි. මෙම යථාර්ථය තේරුම් ගැනීම අපගේ ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමට සහ අපගේ අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීමට ඇති පළමු හා වඩාත්ම වැදගත් පියවරයි.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක