ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ විශාලතම එක්දින අවිහිංසාවාදී විරෝධතාව සනිටුහන් කරමින්, ‘රජුන් එපා’ (No Kings) විරෝධතාවල තෙවන අදියර ඉකුත් මාර්තු 28 වන සෙනසුරාදා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඇතුළු ලොව පුරා නගර රැසකදී අති උත්කර්ෂවත් අන්දමින් පැවැත්විණි. සංවිධායකයින් ප්රකාශ කරන පරිදි, ඇමරිකාවේ ප්රාන්ත 50 ම ආවරණය වන පරිදි සහ ලොව පුරා රටවල් 16 ක නගර 3,300 කට අධික සංඛ්යාවක පැවැති මෙම විරෝධතාව සඳහා පුද්ගලයන් මිලියන 8 කට අධික පිරිසක් සහභාගී වී ඇත. මෙය මීට පෙර 2025 වසරේ ජුනි සහ ඔක්තෝබර් මාසවල පැවැති විරෝධතාවලටත් වඩා ඉහළ ජන සහභාගීත්වයක් පෙන්නුම් කළ අවස්ථාවක් ලෙස ඉතිහාසයට එක් වේ.
මෙවර විරෝධතාවයේ ප්රධාන මධ්යස්ථානය ලෙස මිනසෝටා ප්රාන්තයේ සෙන්ට් පෝල් (St. Paul) නගරය තෝරාගෙන තිබූ අතර, එහිදී ප්රවීණ ගායන ශිල්පී බෲස් ස්ප්රින්ග්ස්ටීන් (Bruce Springsteen) විසින් සිය නවතම විරෝධතා ගීතය ගායනා කරමින් ජනතාව දිරිමත් කිරීම විශේෂත්වයක් විය. මීට අමතරව නිව්යෝර්ක්, චිකාගෝ, ලොස් ඇන්ජලීස් සහ වොෂින්ටන් ඩී.සී. වැනි ප්රධාන නගර කේන්ද්ර කරගනිමින් දැවැන්ත ජනතා පෙළපාලි සංවිධානය කර තිබුණි. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ පාලන සමයේ සිදුවන අධිකාරීවාදී ක්රියාමාර්ග, ඉරානය සමඟ පවතින යුදමය වාතාවරණය, දරාගත නොහැකි ජීවන වියදම සහ දැඩි සංක්රමණික මර්දන ප්රතිපත්තිවලට (ICE) එරෙහිව සිය විරෝධය පළ කිරීම මෙහි මූලික අරමුණ වී තිබුණි.
මෙවර විරෝධතාවයේ ප්රධාන මධ්යස්ථානය ලෙස මිනසෝටා ප්රාන්තයේ සෙන්ට් පෝල් (St. Paul) නගරය තෝරාගෙන තිබූ අතර, එහිදී ප්රවීණ ගායන ශිල්පී බෲස් ස්ප්රින්ග්ස්ටීන් (Bruce Springsteen) විසින් සිය නවතම විරෝධතා ගීතය ගායනා කරමින් ජනතාව දිරිමත් කිරීම විශේෂත්වයක් විය. මීට අමතරව නිව්යෝර්ක්, චිකාගෝ, ලොස් ඇන්ජලීස් සහ වොෂින්ටන් ඩී.සී. වැනි ප්රධාන නගර කේන්ද්ර කරගනිමින් දැවැන්ත ජනතා පෙළපාලි සංවිධානය කර තිබුණි. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ පාලන සමයේ සිදුවන අධිකාරීවාදී ක්රියාමාර්ග, ඉරානය සමඟ පවතින යුදමය වාතාවරණය, දරාගත නොහැකි ජීවන වියදම සහ දැඩි සංක්රමණික මර්දන ප්රතිපත්තිවලට (ICE) එරෙහිව සිය විරෝධය පළ කිරීම මෙහි මූලික අරමුණ වී තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම දැවැන්ත ජනතා විරෝධය පිළිබඳ ධවල මන්දිරය දක්වා ඇත්තේ නිෂේධනාත්මක ප්රතිචාරයකි. රජය මෙම විරෝධතා ව්යාපාරය “ට්රම්ප් උමතු ප්රතිකාර සැසි” (Trump Derangement Therapy Sessions) ලෙස හඳුන්වමින් ඒවායේ වැදගත්කම ප්රතික්ෂේප කරන ලදී. ලොස් ඇන්ජලීස් වැනි ඇතැම් නගරවල විරෝධතාකරුවන් සහ ආරක්ෂක අංශ අතර සුළු නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වයන් වාර්තා වුවද, සමස්තයක් ලෙස ලොව පුරා මෙම විරෝධතාවල ඉතා සාමකාමී ස්වරූපයක් දක්නට ලැබුණු බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
ඒ කෙසේ හෝ මේ වන විට බොහෝ දෙනකු සිතන අන්දමට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තම දේශපාලන දිවියේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ සිටියි. ඒ තුන්වන වරටත් ක්රියාත්මක වූ ‘රජුන් එපා’ (No Kings) විරෝධතාව ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ විශාලතම එක්දින විරෝධතාව ලෙස සටහන් ව ඇති බැවිනි. සියලු තරාතිරම්වලට අයත් මිලියන 8-9 ක ජනකායක් වීදි බැසීම හුදු දේශපාලන විරුද්ධත්වයක් නොව, පද්ධතිමය වෙනසක් සඳහා කෙරෙන බලකිරීමකි. විශේෂයෙන් ඉරාන යුද්ධය වැනි ජාත්යන්තර අර්බුද සහ එප්ස්ටයින් ලිපිගොනු යටපත් කිරීම වැනි දූෂණ චෝදනා මෙන්ම, රෙනේ ගුඩ් සහ ඇලෙක්ස් ප්රෙට්ටි වැනි පුද්ගලයන්ගේ ඝාතන හරහා ඇති වූ මානුෂීය කෝපය මෙම ව්යාපාරයට දැවැන්ත ගාමක බලයක් සපයා ඇත. ට්රම්ප් පාලනය විසින් ප්රජාතන්ත්රවාදී සෝදිසි සහ සමබරතා (Checks and Balances) පද්ධතිය උල්ලංඝනය කරන බවට නැඟෙන බරපතල චෝදනා, මෙම විරෝධතා හරහා ජාත්යන්තර මට්ටමට පවා ව්යාප්ත වී තිබේ. එමෙන්ම මෙහිදී විශේෂයෙන් කිව යුත්තේ මෙය ඉසෙඩ් පරපුර (Gen Z) නම් වන තරුණ පරපුර පමණක් දියත් කළ අරගලයක් නොවන බවයි.
මෙම බරපතල තත්ත්වය හමුවේ ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ දෙවන ධුර කාලයට එල්ල වී ඇත්තේ පෙර නොවූ විරූ අභියෝගයකි. අතීතයේ ජනාධිපතිවරුන් මහජන පීඩනය හමුවේ ප්රතිපත්ති ලිහිල් කිරීම හෝ තනතුරෙන් ඉවත් වීම සිදු කළද, ට්රම්ප්ගේ පාලන විලාසය බොහෝ විට ගැටුම්කාරී ස්වභාවයක් ගනී. කෙසේ වෙතත්, අයිඩහෝ සහ වයෝමිං වැනි කොන්සර්වේටිව් බලකොටුවලින් පවා විරෝධතාකරුවන් මතුවීම පෙන්වා දෙන්නේ ඔහුගේ පදනම් ඡන්දදායකයින් පවා යම් ප්රමාණයකට කලකිරීමට පත්ව ඇති බවයි. මෙම ජනතා බලවේගය දිගින් දිගටම වර්ධනය වුවහොත්, කොංග්රස් මණ්ඩලය තුළ සිටින රිපබ්ලිකන් පාක්ෂිකයන්ට පවා තම දේශපාලන අනාගතය වෙනුවෙන් ට්රම්ප්ගෙන් දුරස් වීමට සිදුවන බව විචාරක මතයයි. එය අවසානයේදී දෝෂාභියෝගයක් හෝ පරිපාලනය අකර්මණ්ය වීම දක්වා ගමන් කිරීමේ අවදානමක් පවතී. ඇමරිකානු ඉතිහාසය දෙස බලීමේදී, දැවැන්ත ජනතා විරෝධතා සැමවිටම දේශපාලන ගමන් මග වෙනස් කිරීමට සමත් වී ඇත. 1960 දශකයේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්යාපාරය (Civil Rights Movement) සහ වියට්නාම යුද්ධයට එරෙහි විරෝධතා මෙයට කදිම නිදසුන් වේ. විශේෂයෙන් වියට්නාම යුද්ධයට එරෙහිව නැඟුණු දැවැන්ත ජනතා විරෝධය හමුවේ එවකට සිටි ජනාධිපති ලින්ඩන් බී. ජොන්සන්ට දෙවන වරට තරඟ නොකිරීමට තීරණය කිරීමට සිදු වූ අතර, අවසානයේදී ඇමරිකානු විදේශ ප්රතිපත්තිය පවා වෙනස් විය. එමෙන්ම 1970 දශකයේ වෝටර්ගේට් (Watergate) සිදුවීම හමුවේ ඇති වූ මහජන අප්රසාදය සහ දෝෂාභියෝග භීතිය හේතුවෙන් රිචඩ් නික්සන්ට ඉල්ලා අස්වීමට සිදු විය. මෙම අතීත සිදුවීම් පසක් කර දෙන්නේ ඇමරිකානු ආයතනික ව්යුහය සහ ජනතා මතය එකට එකතු වූ විට, ඕනෑම බලවත් පාලකයෙකුට සිය තීරණ වෙනස් කිරීමට හෝ බලයෙන් ඉවත් වීමට සිදුවන බවයි. මෙම නියාමය ට්රම්ප්ට ද ඒ අයුරින්ම බලපාන අතර විවිධ තත්ත්වයන් යටතේ වැළලී යාමට ඉඩ ඇති ඇමරිකානු ප්රජාතන්ත්රවාදය එහි ජනතාව විසින් යළි ඉස්මතු කරන බවට මෙය ද අනාගතයට පූර්වාදර්ශයක් සපයනු ඇත.
අවසාන වශයෙන්, ‘රජුන් එපා’ (No Kings) විරෝධතා මගින් අවධාරණය කරන්නේ ඇමරිකානු ජනතාව තවදුරටත් පුද්ගල කේන්ද්රීය පාලනයකට වඩා නීතියේ ආධිපත්යය අගය කරන බවයි. ඉතිහාසයේ බලවත්ම ජනාධිපතිවරුන් පවා ජනතා හඬ ඉදිරියේ දණ ගැසූ ආකාරයටම, 2026 මෙම දැවැන්ත අරගලය හමුවේ ට්රම්ප් පාලනයට ද සිය ගමන් මග දැඩි ලෙස වෙනස් කිරීමට හෝ දේශපාලන වශයෙන් පසුබෑමකට ලක්වීමට සිදුවනු ඇත. ඒ අනුව මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවක් එකම හඬින් පවසන ‘නෝ කින්ග්ස්’ (No Kings) යන පණිවුඩය, ඇමරිකානු ප්රජාතන්ත්රවාදය රැකගැනීමේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් වනු නිසැක ය.
අවසාන වශයෙන්, ‘රජුන් එපා’ (No Kings) විරෝධතා මගින් අවධාරණය කරන්නේ ඇමරිකානු ජනතාව තවදුරටත් පුද්ගල කේන්ද්රීය පාලනයකට වඩා නීතියේ ආධිපත්යය අගය කරන බවයි. ඉතිහාසයේ බලවත්ම ජනාධිපතිවරුන් පවා ජනතා හඬ ඉදිරියේ දණ ගැසූ ආකාරයටම, 2026 මෙම දැවැන්ත අරගලය හමුවේ ට්රම්ප් පාලනයට ද සිය ගමන් මග දැඩි ලෙස වෙනස් කිරීමට හෝ දේශපාලන වශයෙන් පසුබෑමකට ලක්වීමට සිදුවනු ඇත. ඒ අනුව මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවක් එකම හඬින් පවසන ‘නෝ කින්ග්ස්’ (No Kings) යන පණිවුඩය, ඇමරිකානු ප්රජාතන්ත්රවාදය රැකගැනීමේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් වනු නිසැක ය.
රීටා ජෙනට් පෙරේරා