සෞඛ්යය යනු අප දිනපතා පවුලක් ලෙස එක්ව ගන්නා තීරණවල එකතුවකි. වර්තමාන ලෝකයේ සීඝ්රයෙන් වැඩිවෙමින් පවතින දියවැඩියාව (Diabetes), හෘද රෝග (Heart diseases) සහ ස්ථුලතාවය (Obesity) වැනි රෝග බොහොමයක් අපගේ ජීවන රටාව, විශේෂයෙන්ම ආහාර රටාව සහ ශාරීරික ක්රියාකාරකම් සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වේ. අපේ රටේ බහුතරයක් මිය යන්නේ මෙවැනි බෝ නොවන රෝග (Non-communicable diseases) හේතුවෙන් වන අතර, එම රෝගවලින් පවුලේ සාමාජිකයන් මුදවා ගැනීමේ වැළැක්වීමේ පියවර හෙවත් නිවාරණය (Prevention) ආරම්භ විය යුත්තේ රෝහලකින් නොව අපේ නිවසේ කෑම මේසයෙනි.
පවුලේ ආහාර රටාව සෞඛ්යයේ පදනම වන අතර එහිදී ප්රායෝගික ප්රවේශයක් (Practical approach) අනුගමනය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. ඒ සඳහා කඩෙන් කෑම ගැනීම සීමා කර නිවසේ පිසූ ආහාර (Home-cooked meals) වලට ප්රමුඛතාවය දීමත්, සමබර පිඟානක ආකෘතිය (Balanced plate model) එනම්, අඩක් එළවළු (½ Vegetables), කාලක් ප්රෝටීන් (¼ Protein) සහ කාලක් කාබෝහයිඩ්රේට් (¼ Carbohydrates) අඩංගු වන සේ ආහාර වේල සකසා ගැනීමත් අත්යවශ්ය වේ. සැකසූ ආහාර (Processed food) සහ සීනි සහිත බීම (Sugary drinks) සීමා කිරීම වැනි සරල වෙනස්කම් (Simple changes) මගින් ශරීර බර පාලනය (Weight control), රුධිරයේ සීනි සහ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම (Blood sugar and Cholesterol levels) යහපත් කර ගැනීමටත්, දිගුකාලීන රෝග අවදානම (Long-term disease risk) අවම කර ගැනීමටත් හැකියාව ලැබේ.
සෞඛ්යමත් ජීවන රටාවක් (Healthy lifestyle) යනු දිනපතා සිදුකරන ඉතා සුළු දේවල් කිහිපයක එකතුවකි. සීනි ක්රමයෙන් අඩු කිරීම (Sugar gradually reduction), බැදපු කෙටි ආහාර වෙනුවට සෞඛ්යමත් පලතුරු එකතු කර ගැනීම සහ එක දිගට වාඩි වී සිටින කාලය අවම කිරීම වැනි කුඩා දෛනික පුරුදු (Small daily habits) මගින් රෝග අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය. මීට අමතරව ආතති කළමනාකරණය (Stress management), ප්රමාණවත් පැය 8 ක නින්දක් ලබා ගැනීම සහ නරක ඇබ්බැහි වීම් වලින් වැළකීම ද මෙයට ඇතුළත් වේ. අප දරුවන්ට දෙන වටිනාම උරුමය ධනය නොව සෞඛ්යමත් ජීවන රටාවකි.
දරුවන්ට සෞඛ්යමත් පුරුදු (Healthy habits) කියා දෙනවාට වඩා අප ක්රියාවෙන් පූර්වාදර්ශ සැපයීම බලවත් වේ. දෙමාපියන් සමබර ආහාර වේලක් ගන්නා විට සහ නිසි වේලාවට ආහාර ගන්නා විට (Regular meal times) දරුවන්ද එය අනුගමනය කරන අතර එමගින් අහිතකර ආහාර (Unhealthy snacking) ගැනීම පාලනය වේ. මෙය අනාගතයේදී ඔවුන්ට වැළඳිය හැකි ජීවන රටාව ආශ්රිත රෝග (Lifestyle diseases) වළක්වා ගැනීමට තබන වැදගත් පියවරකි. එසේම ව්යායාම (Exercise) යනු ජිම් එකකට යාමට පමණක් සීමා වූවක් නොව එය දෛනික චර්යාවක (Daily routine) කොටසක් විය යුතුය. දිනපතා පවුලේ අය සමඟ ඇවිදීම (Family walk), සති අන්තයේ එළිමහන් ක්රියාකාරකම් (Outdoor activities) සහ තිරය දෙස බලා සිටින කාලය (Screen time) වෙනුවට සිරුරේ චලනයන් වැඩි කිරීම මගින් කැලරි දහනය (Calorie expenditure) වැඩි වනවා සේම මානසික සුවය (Mental well-being) සහ පවුලේ සබඳතාද ශක්තිමත් වේ. මාංශ පේශි ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ප්රතිරෝධී ව්යායාම (Resistance exercise) ද මෙයට එක් කර ගැනීම අතිශය වැදගත්ය.
සෞඛ්යමත් ජීවන රටාවක් (Healthy lifestyle) යනු දිනපතා සිදුකරන ඉතා සුළු දේවල් කිහිපයක එකතුවකි. සීනි ක්රමයෙන් අඩු කිරීම (Sugar gradually reduction), බැදපු කෙටි ආහාර වෙනුවට සෞඛ්යමත් පලතුරු එකතු කර ගැනීම සහ එක දිගට වාඩි වී සිටින කාලය අවම කිරීම වැනි කුඩා දෛනික පුරුදු (Small daily habits) මගින් රෝග අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය. මීට අමතරව ආතති කළමනාකරණය (Stress management), ප්රමාණවත් පැය 8 ක නින්දක් ලබා ගැනීම සහ නරක ඇබ්බැහි වීම් වලින් වැළකීම ද මෙයට ඇතුළත් වේ. අප දරුවන්ට දෙන වටිනාම උරුමය ධනය නොව සෞඛ්යමත් ජීවන රටාවකි. සෞඛ්යමත් පවුලක් යනු සෞඛ්යමත් අනාගතයකි (Healthy family is a healthy future). එබැවින් පවුලක් ලෙස සෞඛ්යමත් දිවියක් ගත කිරීම අද දවසේ දෙමාපියන් සතු වගකීමක් මෙන්ම යුතුකමකි.
පෝෂණවේද විශේෂඥ වෛද්ය අනුෂ්කා වික්රමරත්න