ශ්රී ලංකන් ගුවන් සමාගමේ හිටපු විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්රසේන මහතාගේ හදිසි අභාවයත් සමඟ ඔහු සතුව තිබූ iPhone 16 Pro Max දුරකථනය විවෘත කර ගැනීම විමර්ශන නිලධාරීන්ට විශාල අභියෝගයක් වී තිබේ. අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) මේ සඳහා අධිකරණ නියෝගයක් මඟින් ඇපල් (Apple) සමාගමේ සහාය පැතීමට තීරණය කර ඇත්තේ, මියගිය පුද්ගලයෙකුගේ මුහුණ මඟින් අදාළ දුරකථනය විවෘත කිරීමට ගත් උත්සාහයන් අසාර්ථක වූ පසුබිමකය. මෙය හුදෙක් අහඹු සිදුවීමක් නොව, ඇපල් සමාගමේ Face ID තාක්ෂණය පිටුපස ඇති ඉතා දියුණු ජීව විද්යාත්මක සහ මෘදුකාංගමය ආරක්ෂක ස්ථරවල ප්රතිඵලයකි.
iPhone එකක මුහුණු හඳුනාගැනීමේ පද්ධතිය හුදෙක් ඡායාරූපයක් කියවීමකට සීමා නොවේ. එහි පවතින ‘Attention Awareness’ (අවධානය හඳුනා ගැනීම) නම් විශේෂාංගය මඟින් දුරකථනය දෙස බලන පුද්ගලයා සජීවීව සහ ක්රියාකාරීව සිටින බව තහවුරු කර ගනී. මෙහිදී පරිශීලකයාගේ දෑස් විවෘතව පැවතීම මෙන්ම, එම දෑස්වල බැල්ම සෘජුවම දුරකථනය වෙත යොමුව තිබීම (Direct gaze) අත්යවශ්ය වේ. මරණයෙන් පසු දෑස්වල පවතින සජීවී බැල්ම අහිමි වීමත්, දෑස් පියවී පැවතීමත් නිසා මෙම පද්ධතිය ස්වයංක්රීයව අගුළු හැරීම ප්රතික්ෂේප කරයි.
මරණයත් සමඟ සිරුරේ සිදුවන ජීව විද්යාත්මක වෙනස්කම් ද මීට බලපායි. Face ID මඟින් අධෝරක්ත (Infrared) තිත් 30,000කට අධික ප්රමාණයක් මුහුණ මත පතිත කර ත්රිමාණ සිතියමක් සකස් කරන අතර, මරණයෙන් පසු සිරුරේ පටක සිසිල් වීම (Algor Mortis) සහ මාංශ පේශි ඝන වීම (Rigor Mortis) නිසා මුහුණේ ස්වභාවය සහ මාංශ පේශිවල පිහිටීම ඉතා සියුම් ලෙස වෙනස් වේ. එම සියුම් වෙනස්කම් පවා පද්ධතිය තුළ ගබඩා කර ඇති මුල් දත්ත ආකෘතිය සමඟ නොගැලපෙන බැවින් දුරකථනය විවෘත කිරීම තාක්ෂණිකවම අඩපණ වේ.
මීට අමතරව, මරණයත් සමඟ සිරුරේ සිදුවන ජීව විද්යාත්මක වෙනස්කම් ද මීට බලපායි. Face ID මඟින් අධෝරක්ත (Infrared) තිත් 30,000කට අධික ප්රමාණයක් මුහුණ මත පතිත කර ත්රිමාණ සිතියමක් සකස් කරන අතර, මරණයෙන් පසු සිරුරේ පටක සිසිල් වීම (Algor Mortis) සහ මාංශ පේශි ඝන වීම (Rigor Mortis) නිසා මුහුණේ ස්වභාවය සහ මාංශ පේශිවල පිහිටීම ඉතා සියුම් ලෙස වෙනස් වේ. එම සියුම් වෙනස්කම් පවා පද්ධතිය තුළ ගබඩා කර ඇති මුල් දත්ත ආකෘතිය සමඟ නොගැලපෙන බැවින් දුරකථනය විවෘත කිරීම තාක්ෂණිකවම අඩපණ වේ.
මෙවැනි අවස්ථාවක අධිකරණ නියෝගයක් තිබූ පමණින් ඇපල් සමාගමෙන් සහාය ලැබේද යන්න ප්රශ්නකාරී වන්නේ ඔවුන්ගේ දැඩි පෞද්ගලිකත්ව ප්රතිපත්තිය හේතුවෙනි. 2015 වසරේදී ඇමරිකාවේ සැන් බර්නාඩිනෝ (San Bernardino) හි සිදු වූ ත්රස්ත ප්රහාරයේ සැකකරුගේ iPhone දුරකථනය විවෘත කර ගැනීම සඳහා FBI ආයතනය කළ ඉල්ලීම ඇපල් සමාගම එදා ප්රතික්ෂේප කළේය. පාරිභෝගික දත්ත ආරක්ෂා කිරීමේ පරම වගකීම මත පිහිටා ඔවුන් එදා අධිකරණය හමුවේ කියා සිටියේ, එක් දුරකථනයක් හෝ විවෘත කිරීමට “Backdoor” එකක් නිර්මාණය කිරීම සමස්ත පාරිභෝගික ප්රජාවගේම ආරක්ෂාව අවදානමේ හෙළීමක් වන බවයි. අවසානයේ FBI ආයතනයට සිදුවූයේ වෙනත් පෞද්ගලික තාක්ෂණික ආයතනයකට විශාල මුදලක් ගෙවා දුරකථනය විවෘත කර ගැනීමටයි.
මෙම තාක්ෂණික බාධක හේතුවෙන්, කපිල චන්ද්රසේන මහතාගේ දුරකථනයේ ඇති රහස්ය තොරතුරු වෙත ප්රවේශ වීම විමර්ශන නිලධාරීන්ට ඉදිරියේදී එල්ල වන දැවැන්ත අභියෝගයක් වනු නොඅනුමානය.
තවද, iPhone එකක් පැය 48කට වඩා වැඩි කාලයක් අගුළු දමා තිබීම හෝ කිහිප වතාවක් Face ID පද්ධතිය වැරදී යාම නිසා ස්වයංක්රීයවම එහි ඇති ආරක්ෂක ක්රමවේද දැඩි වේ. එවිට මුහුණේ හැඩය කුමන මට්ටමින් පැවතියද, රහස් අංකය (Passcode) ඇතුළත් කිරීමකින් තොරව කිසිම ආකාරයකින් දුරකථනයට ඇතුළු වීමට අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ නැත. මෙම තාක්ෂණික බාධක හේතුවෙන්, කපිල චන්ද්රසේන මහතාගේ දුරකථනයේ ඇති රහස්ය තොරතුරු වෙත ප්රවේශ වීම විමර්ශන නිලධාරීන්ට ඉදිරියේදී එල්ල වන දැවැන්ත අභියෝගයක් වනු නොඅනුමානය.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක