ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන භාවිත කරන්නන් අතර අතිශය ජනප්රිය උපාංගයක් බවට පත්ව ඇති හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී මගින් බරපතල සෞඛ්ය ගැටලු ඇති කළ හැකි බවට ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය සහ ප්රකට වෙබ් අඩවියක් වන මායෝ ක්ලිනික් ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ ගෝලීය සෞඛ්ය සංවිධාන රැසක්ම මේ වන විට අනතුරු හඟවා තිබේ. ඔවුන් පවසන ආකාරයට හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංග භාවිතයේදී සිදුවිය හැකි බරපතලම සහ භයානකම ඍණාත්මක ප්රතිඵලය වන්නේ කිසිදිනෙක යථා තත්ත්වයට පත්කළ නොහැකි පරිදි ස්ථිර ලෙසම ශ්රවණ ශක්තිය සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී යාමයි. ස්පීකරයකින් නික්මෙන ශබ්ද කෙළින්ම කන් සිදුර තුළටම යොමු කරවන හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංග මගින් කනේ අභ්යන්තරයේ පිහිටි අතිශය සංවේදී ශ්රවණ සෛල විනාශ වී යාම මෙම ස්ථිර ශ්රවණාබාධයට ප්රධානතම හේතුව ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම ගෝලීය දත්ත සහ වාර්තාවලට අනුව, ලොව පුරා වයස අවුරුදු 12 ත් 35 ත් අතර පසුවන තරුණ තරුණියන් බිලියනයකට අධික සංඛ්යාවක් හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී මගින් අධික ශබ්දයට එක දිගට නිරාවරණය වීම හේතුවෙන් මෙම ස්ථිර ශ්රවණ හානියට ගොදුරු වීමේ දැඩි තර්ජනයකට මුහුණ දී සිටිති. වර්තමානය වන විට සෑම තරුණයන් සිව්දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුම පාහේ තමන් නොදැනුවත්වම ශ්රවණ පරිහානියේ මුල් ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන බව පර්යේෂකයෝ අවධාරණය කරති. අතීතයේදී වයස අවුරුදු 50 හෝ 60 පසු වූ වැඩිහිටියන් අතර පමණක් බහුලව දක්නට ලැබුණු ශ්රවණ ශක්තිය හීන වීමේ තත්ත්වය, වර්තමානයේදී වයස අවුරුදු 20 ත් 30 ත් අතර පසුවන තරුණ පරම්පරාව අතර ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වීම බරපතල සෞඛ්ය අර්බුදයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී තාක්ෂණයේ ආරම්භය සහ විකාශනය දෙස ආපසු හැරී බැලීමේදී, එහි මූලාරම්භය විසිවන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා දිව යයි. මුල් කාලයේදී ගුවන් නියමුවන්, දුරකථන ක්රියාකරුවන් සහ හමුදා සන්නිවේදන කටයුතු සඳහා විශාල ප්රමාණයේ ශ්රව්ය හිස්වැසුම් භාවිත කරන ලදී. පසුව 1970 සහ 1980 ගණන්වලදී කැසට් යන්ත්ර හෙවත් වෝක්මන් (Walkman) පැමිණීමත් සමඟ කුඩා ඉයර්ෆෝන් එදිනෙදා සංගීතයට සවන්දෙන ජනතාව අතර ජනප්රිය විය. 1990 ගණන්වල අගභාගයේදී ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ ජංගම දුරකථන ලොව පුරා ප්රචලිත වීමත් සමඟම, දුරකථනයට රැහැනකින් සම්බන්ධ වන, සංවාද සඳහා මයික්රෆෝනයක් සහිත හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී කට්ටල සම්මත උපාංගයක් බවට පත්විය. ඉන්පසුව 1999 වසරේදී බ්ලූටූත් තාක්ෂණය හඳුන්වා දීමත් සමඟ, කිසිදු රැහැනකින් තොරව ජංගම දුරකථනය සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි බ්ලූටූත් හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංග වෙළඳපොළට පැමිණියේය. වර්තමානය වන විට True Wireless Stereo (TWS) Earbuds වැනි අතිනවීන හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී වර්ග දක්වා මෙම තාක්ෂණය අතිශය විප්ලවීය පරිවර්තනයකට ලක්ව තිබේ.
වර්තමාන වෙළඳපොළ තුළ ජංගම දුරකථන සඳහා භාවිත කළ හැකි විවිධ වර්ගයේ හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංග කිහිපයක් දැකගත හැක. ප්රථමයෙන්ම, සාම්ප්රදායික රැහැන් සහිත හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී (Wired Handsfree) උපාංග ජංගම දුරකථනයේ 3.5mm ශ්රව්ය පෝට් එකට හෝ USB Type-C / Lightning පෝට් එකට කෙළින්ම සම්බන්ධ වේ. මේවා භාවිතයේදී බැටරි චාජ් කිරීමට අවශ්ය නොවන අතර, විශ්වාසදායක ශ්රව්ය සම්බන්ධතාවක් ලබා දෙයි. දෙවනුව, වර්තමානයේ වඩාත්ම ජනප්රිය රැහැන් රහිත බ්ලූටූත් හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී සහ ඉයර්බඩ්ස් (Wireless / Bluetooth Earbuds) දැක්විය හැකිය. මේවා කිසිදු රැහැනකින් තොරව ක්රියාත්මක වන අතර, ව්යායාම කිරීමේදී සහ ගමන් බිමන් යාමේදී පහසුවෙන් භාවිත කළ හැක. තෙවනුව, බාහිර පරිසරයේ ඇති අනවශ්ය ශබ්ද අවහිර කරමින් පැහැදිලි ශබ්දයක් ලබා දෙන Active Noise Cancellation (ANC) උපාංග පවතින අතර, ඒවා නාගරික පරිසරයන්හිදී මෙන්ම ගුවන් ගමන්වලදී ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ. සිව්වැනි වර්ගය වන්නේ හිස්කබලේ අස්ථි හරහා කම්පන මගින් ශ්රවණ ස්නායුව වෙත ශබ්දය ගමන් කරවන Bone Conduction හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංගයි. මෙම උපාංග කන් සිදුර සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘතව තබන බැවින්, මෝටර් රථ ධාවනයේදී හෝ පාරේ ගමන් කිරීමේදී බාහිර පරිසරයේ ශබ්ද කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට පරිශීලකයාට අවස්ථාව හිමිවේ. මීට අමතරව කන සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය වන පරිදි සකස් කළ Over-ear Headsets වර්ගද පවතී.
හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී උපාංග භාවිතයේදී ඇතිවන සෞඛ්යමය බලපෑම් පිළිබඳව ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO), මායෝ ක්ලිනික් (Mayo Clinic) සහ PubMed වැනි ප්රමුඛ ගෝලීය සෞඛ්ය ආයතන රැසක් පුළුල් පර්යේෂණ සිදුකර ඇත. මායෝ ක්ලිනික් හි වෛද්ය විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ අධික ශබ්දයකින් එක දිගට හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිත කිරීම මගින් කනේ අභ්යන්තරයේ ඇති ඉතා සංවේදී කෝක්ෂික රෝම සෛල (Cochlear Hair Cells) විනාශ වන බවයි. මෙම රෝම සෛල මිනිස් සිරුර තුළ නැවත වර්ධනය නොවන බැවින්, අධික ශබ්දයෙන් සිදුවන ශ්රවණ හානිය යථා තත්ත්වයට පත්කළ නොහැකි ස්ථිර හානියක් බවට පත්වේ. සාමාන්ය ජංගම දුරකථනයක උපරිම ශබ්ද මට්ටම ඩෙසිබල් 100 සිට 110 දක්වා අගයක් ගන්නා අතර, ඩෙසිබල් 85 ට වැඩි ඕනෑම ශබ්දයක් දීර්ඝ වේලාවක් ශ්රවණය කිරීම ශ්රවණ පද්ධතියට අතිශයින්ම හානිකර බව Mayo Clinic පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ඩෙසිබල් 85 ක ශබ්ද මට්ටමක් යනු බ්ලෙන්ඩරයකින් නැගෙන ශබ්දයට සමාන අගයකි.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) පෙන්වා දෙන්නේ අධික ශබ්දය නිසා ශ්රවණය දුර්වල වීමට අමතරව කන තුළ නිරන්තරයෙන් ඇසෙන යම් ශබ්දයක් හෙවත් ටින්නිටස් (Tinnitus) තත්ත්වය ඇතිවිය හැකි බවයි. මෙය මානසික ආතතිය, නින්ද නොයාම සහ අවධානය යොමු කිරීමේ බාධා ඇති කිරීමට හේතු වේ. තවද, රැහැන් රහිත බ්ලූටූත් උපාංගවලින් නිකුත් වන රේඩියෝ සංඛ්යාත විකිරණ (Radiofrequency Radiation) සහ කන්වල ඇතිවන ආසාදන පිළිබඳව PubMed ආයතනය පැහැදිලි කිරීමක් ලබා දෙයි. PubMed හි විශේෂඥයන් සඳහන් කරන්නේ බ්ලූටූත් උපාංග මගින් නිකුත් කරන විකිරණ මට්ටම ඉතා කුඩා සහ සුළු අගයක් ගන්නා බැවින්, එමගින් පිළිකා හෝ වෙනත් බරපතල විකිරණ බලපෑම් ඇතිවීමේ තර්ජනයක් නොමැති බවයි. කෙසේ වෙතත්, හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී කන තුළ තදින් පැළඳ සිටීමෙන් කන් සිදුර තුළ තෙතමනය සහ රෝම කූප සිරවී බැක්ටීරියා වර්ධනය විය හැක. මෙයින් කන් ආසාදන, කන් කැසීම, රතු වීම සහ කන් ඉටි (Earwax) තදින් සිරවීමේ ගැටලු ඇතිවිය හැකි බව PubMed අවධාරණය කරයි. මීට අමතරව, මෝටර් රථ පදවන අතරතුර හෝ පාරේ ගමන් කරන අතරතුර හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිත කිරීමෙන් බාහිර පරිසරය කෙරෙහි ඇති අවධානය ගිලිහී ගොස් අනතුරු සිදුවීමේ දැඩි අවදානමක්ද පවතී.
හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිතයේදී අපගේ ශ්රවණ සෞඛ්යය සහ සමස්ත යහපැවැත්ම සුරක්ෂිත කරගැනීම සඳහා විශේෂඥයන් ලබාදෙන ප්රධානතම සෞඛ්ය උපදෙස වන්නේ “60/60 රීතිය” (60/60 Rule) අනුගමනය කිරීමයි. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය සහ මායෝ ක්ලිනික් ආයතනය නිර්දේශ කරන්නේ ජංගම දුරකථනයේ උපරිම ශබ්ද මට්ටමින් 60% කට වඩා ශබ්දය වැඩි නොකිරීමටත්, එක දිගට මිනිත්තු 60 කට වඩා වැඩි කාලයක් හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිත නොකිරීමටත්ය. සෑම පැයකටම වරක් මිනිත්තු 10 සිට 15 දක්වා කාලයක් කනට විවේකයක් ලබාදීම මගින් ශ්රවණ සෛල යථා තත්ත්වයට පත්වීමට අවස්ථාව සැලසේ. එමෙන්ම, බාහිර පරිසරයේ ශබ්ද නිසා හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී හි ශබ්දය වැඩි කිරීමට සිදුවන්නේ නම්, Noise Cancellation පහසුකම සහිත උපාංග හෝ Over-ear Headsets භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසු වන්නේ ඒවා මගින් අඩු ශබ්ද මට්ටමකදී වුවද පැහැදිලිව ඇසීමට පහසුකම සැලසෙන බැවිනි.
තවද, හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී සහ ඉයර්බඩ්ස් නිතර පිරිසිදු කිරීම සහ තවත් අයෙකු සමඟ හුවමාරු කර නොගැනීම මගින් බැක්ටීරියා ආසාදන වළක්වා ගත හැක. රථවාහන ධාවනයේදී හෝ පාරේ ගමන් කිරීමේදී අවධානය වෙනතකට යොමු නොවන පරිදි මනා සිහි කල්පනාවෙන් යුක්තව හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිත කිරීම අත්යවශ්ය වේ. නූතන තාක්ෂණික ලෝකයේ හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී යනු අපගේ දෛනික කටයුතු පහසු කරන ඉතා අගනා මෙවලමකි. නමුත් එහි නිසි භාවිතය පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති වුවහොත් එය අපගේ ශ්රවණයට සහ ජීවිතයට බරපතල තර්ජනයක් විය හැක. එබැවින්, නිවැරදි සෞඛ්යාරක්ෂිත පිළිවෙත් අනුගමනය කරමින් ස්මාර්ට් ලෙස හෑන්ඩ්ස්ෆ්රී භාවිත කිරීම තුළින් අපගේ ශ්රවණ සෞඛ්යය මෙන්ම සමස්ත යහපැවැත්මද ආරක්ෂා කරගත හැක.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක