සවුදි අරාබියේදී මරණීය දණ්ඩනයට නියම වී සිටින ශ්‍රී ලාංකික තරුණයකු වන සිවරාසා අනෝජන් බන්ධනාගාරය තුළදී සෙසු රැඳවියන් පිරිසකගේ ප්‍රහාරයකට ලක්ව හිසට තුවාල ලබා ඇතැයි වාර්තා වීමත් සමඟ ඔහුගේ ජීවිත ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් යළිත් බරපතළ අවධානයක් යොමුව තිබේ.
ඔහුගේ පවුලට සහාය වන සමාජ ක්‍රියාකාරී රාජ්කුමාර් රජීව්කාන්ත් විසින් මෙම තොරතුර අනාවරණය කර ඇති අතර, එම ප්‍රහාරයෙන් අනෝජන්ට හිසට තුවාල සිදුව ඇති බව ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ. එම ප්‍රහාරය සිදුවූ නිශ්චිත දිනය, තුවාලවල බරපතළකම හෝ සවුදි බන්ධනාගාර බලධාරීන් ඒ පිළිබඳ විමර්ශනයක් ආරම්භ කර තිබේද යන්න මේ වන විට ස්වාධීනව තහවුරු කරගෙන නොමැත.
එහෙත් මරණ දඬුවමට නියම වී සිටින පුද්ගලයකු රාජ්‍ය භාරයේ රඳවා සිටියදී වෙනත් රැඳවියන්ගේ ප්‍රහාරයකට ලක්වීම, එය සත්‍යයක් නම්, ලොව කොතැනක සිදු වුව ද එය බරපතළ මානව හිමිකම් සහ බන්ධනාගාර ආරක්ෂක ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වේ.
සමාජ ක්‍රියාකාරී රාජ්කුමාර් රජීව්කාන්ත් පෙන්වා දෙන්නේ, ඔහුට එරෙහිව ඇති චෝදනාව හෝ ඔහුට නියම වී ඇති දඬුවම කුමක් වුවද රාජ්‍ය භාරයේ සිටින පුද්ගලයකුගේ ජීවිතය හා ශාරීරික ආරක්ෂාව සුරැකීම බලධාරීන්ගේ වගකීමක් බවය. තවදුරටත් ප්‍රහාර එල්ල වීමේ අවදානමක් පවතින බැවින් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දීමත් ඔහුගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමත් අවශ්‍ය බව ඔහු අවධාරණය කර ඇත.
සාමාන්‍ය විදේශ රැකියාකරුවකු නොවූ අනෝජන්
සිවරාසා අනෝජන් යනු නැගෙනහිර පළාතේ කල්මුණේ ආසන්න නට්පිට්ටිමුනේ ප්‍රදේශයේ තරුණයෙකි. 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඔහු සවුදි අරාබියට ගොස් ඇත්තේ රැකියාවක් සඳහාය.
ඔහු ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමාණ සමීක්ෂක (Quantity Surveyor) වෘත්තියේ නිරතව සිටි බව වාර්තා වේ. ප්‍රමාණ සමීක්ෂකවරයා යනු ගොඩනැගිලි හෝ වෙනත් ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතිවල පිරිවැය ගණනය කිරීම, අයවැය පාලනය, කොන්ත්‍රාත් කළමනාකරණය, ගෙවීම් හා ව්‍යාපෘති පිරිවැය සම්බන්ධ කටයුතු සිදු කරන වෘත්තියවේදියෙකි. එබැවින් අනෝජන් පිළිබඳ කතාව, මැදපෙරදිගට ගොස් දෛනික වැටුපකට සේවය කරන සාමාන්‍ය ශ්‍රමිකයකුගේ කතාවක් ලෙස පමණක් සලකා බැලීම නිවැරදි නොවේ. තම වෘත්තීය ජීවිතය ගොඩනඟා ගැනීම සඳහා විදේශගත වූ තරුණ වෘත්තිකයකුගේ ජීවිතය, සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රකාශයක් හේතුවෙන් මේ වන විට මරණ දඬුවමක සෙවණැල්ල යටට පැමිණ තිබේ.
එක් ෆේස්බුක් ප්‍රකාශයකින් ආරම්භ වූ කතාව
අනෝජන් සම්බන්ධ නඩුවේ පසුබිම සමාජ මාධ්‍ය භාවිතයේ ඇති නවීන අවදානම් පිළිබඳ ද බරපතළ පාඩමක් ඉදිරිපත් කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනයේ සිට කතරගම දක්වා පැවැති පාද යාත්‍රාවකට එක්ව සිටි ‘සුබ්‍රමනියම්’ නමින් ජනප්‍රිය වූ සුනඛයකුට කල්මුණේ රෝහලක් ආසන්නයේදී තරුණයකු පා පහරක් එල්ල කරන ආකාරය දැක්වෙන වීඩියෝවක් සමාජ මාධ්‍යවල සංසරණය වීමෙන් පසුව ඒ පිළිබඳ දෙපාර්ශ්වීය අදහස් දැක්වීම් සිදුව තිබිණි.
එම සංවාදයකදී අනෝජන් විසින් පළ කළ බව කියන ෆේස්බුක් ප්‍රකාශයක් ඉස්ලාම් ආගමට සහ නබි මුහම්මද්තුමාට අපහාස කිරීමක් ලෙස සවුදි බලධාරීන් විසින් සලකා තිබේ.
සවුදි අරාබියේ අල්-අහ්සා අපරාධ අධිකරණය ජූලි මාසයේදී ඔහු වරදකරු කරමින් වසර පහක සිරදඬුවමක් සහ සවුදි රියාල් මිලියන තුනක දඩයක් පනවා තිබූ බව ලේඛන පරීක්ෂා කළ ජက်ෆ්නා මොනිටර් (Jaffna Monitor) වාර්තා කර තිබේ. එම නඩු තීන්දුව යටතේ ඔහුට එරෙහිව චෝදනා දෙකක් තිබූ අතර, එකක් සයිබර් අපරාධ නීතිය යටතේත්, අනෙක් චෝදනාව නබි මුහම්මද්තුමාට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ ෂරියා නීතිමය ප්‍රතිපාදන යටතේත් සලකා තිබූ බව වාර්තා වේ.
එහෙත් මේ කතාවේ වඩාත් කම්පනකාරී පරිච්ඡේදය ඉන් පසුව ආරම්භ විය.
වසර පහේ සිරදඬුවම මරණ දඬුවමක් වූ හැටි
මුල් නඩු තීන්දුවෙන් පසු අනෝජන් වෙනුවෙන් අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කර තිබුණේ දඬුවම ලිහිල් කර ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. එහෙත් අභියාචනයේ ප්‍රතිඵලය වූයේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් එකකි. සැප්තැම්බර් මාසයේදී සවුදි අභියාචනාධිකරණය විසින් ඔහුට ඉහත කී සිරදඬුවම වෙනුවට මරණ දඬුවම නියම කළ බව වාර්තා විය. ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය විජිත හේරත් ද පාර්ලිමේන්තුවේදී මෙම තත්ත්වය තහවුරු කරමින්, සවුදි පැමිණිල්ල විසින් වඩා දැඩි නීතිමය ප්‍රතිපාදනයක් යටතේ කටයුතු කරන ලෙස ඉල්ලා තිබූ බව සඳහන් කළේය.
ජက်ෆ්නා මොනිටර් විසින් පරීක්ෂා කරන ලද ලේඛන අනුව, සවුදි අරාබියේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය ලබාගත් නීති උපදෙස්වල අභියාචනයකින් දඬුවම අඩු කර ගැනීමේ හැකියාව “ඉතා අඩු” බව සඳහන්ව තිබූ බවද වාර්තා වී තිබේ. ඒ අනුව අනෝජන්ගේ නඩුව මේ වන විට සරල සයිබර් අපරාධ නඩුවක සීමාව ඉක්මවා ගොස් තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මෙහෙයුමක්
අනෝජන් හට නියම වූ මරණ දඬුවම පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා රජය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික, නීතිමය සහ මානුෂීය මාර්ග කිහිපයක් ඔස්සේ මැදිහත් වී තිබේ. ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ රියාද්හි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය හරහා සවුදි බලධාරීන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් අනෝජන්ගේ තත්ත්වය සමීපව නිරීක්ෂණය කරන බවත්, ඔහුගේ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමට සහ හැකි සෑම සහායක්ම ලබා දීමට කටයුතු කරන බවත්ය.
ඒ අතර අනෝජන්ගේ මව්පියන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක හමුවී තම පුත්‍රයාගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කර දෙන ලෙස ඉල්ලා තිබේ. ජනාධිපතිවරයා සවුදි රජුගෙන් කරුණාව සහ රාජකීය සමාව ඉල්ලා සිටීම සඳහා කටයුතු කරන බව දැනුම් දී තිබේ.
විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස ද අනෝජන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් හමුවී ඇති අතර ඔහු සමඟ දුරකථනයෙන් කතා කර තිබේ. මේ අතර ආගමික නායකයන්, දේශපාලනඥයන් සහ සමාජ ක්‍රියාකාරීන් ද අනෝජන් වෙනුවෙන් මැදිහත්ව සිටිති.
නීතිමය මාර්ගය ද අතහැර දමා නැත. සවුදි නීති පද්ධතිය තුළ ඉදිරි අභියාචනා ක්‍රියාවලිය සඳහා නීතිඥ සහාය ලබාගැනීමට ශ්‍රී ලංකා පාර්ශ්වය කටයුතු කරමින් සිටින අතර, ජනාධිපතිවරයාගේ සමාව ඉල්ලීම සවුදි රජය වෙත ගෙන යාම සඳහා ද විශේෂ නියෝජිත කණ්ඩායමක් සූදානම් කර ඇති බව වාර්තා වී තිබේ.
දැන් ප්‍රශ්නය වන්නේ බන්ධනාගාරය තුළ අනෝජන්ට හිමි විය යුතු ආරක්ෂාවයි
මේ සියල්ල අතරතුර අනෝජන් බන්ධනාගාරය තුළදී පහරකෑමට ලක්ව ඇතැයි පළවීම නඩුවට තවත් භයානක මානයක් එක් කරයි. මරණ දඬුවමට නියම වූ පුද්ගලයකුට එම දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙරම බන්ධනාගාරය තුළදී වෙනත් රැඳවියන්ගෙන් ප්‍රහාරයක් එල්ල වීම පිළිබඳ වාර්තාවක් සරලව නොසලකා හැරිය නොහැකිය. විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ ජීවිතය පිළිබඳ අවදානමක් දැනටමත් පවතින තත්ත්වයක, ඔහුගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් සවුදි බලධාරීන්ගේ වගකීම තවත් තීව්‍ර වේ.
එබැවින් මෙම වාර්තාව සත්‍ය නම් වහාම සොයා බැලිය යුතු ප්‍රශ්න කිහිපයක් තිබේ:
- ප්‍රහාරය සිදුවූයේ කවදාද?
- අනෝජන්ට සිදුවූ තුවාල කෙතරම් බරපතළද?
- ඔහුට වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දුන්නේද?
- ප්‍රහාරයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේද?
- බන්ධනාගාර බලධාරීන් ඒ පිළිබඳ නිල විමර්ශනයක් ආරම්භ කර තිබේද?
- තවදුරටත් ප්‍රහාර එල්ල නොවන බවට අනෝජන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර තිබේද?
මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ලැබීම අත්‍යවශ්‍යය. මන්ද මරණ දඬුවමට එරෙහි නීතිමය අරගලය සිදු වන අතරතුර බන්ධනාගාරය තුළ ඔහුගේ ජීවිතයට වෙනත් ආකාරයකින් අනතුරක් සිදුවීම වැළැක්වීම ද ඒ තරම්ම වැදගත් වන බැවිනි.
නීතිය
අනෝජන් සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වන ඕනෑම මානුෂීය ඉල්ලීමක් ඔහුට එරෙහිව ඇති චෝදනාවේ ස්වභාවය හෝ සවුදි අරාබියේ නීති පද්ධතිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් බවට පත් නොවිය යුතුය. විදේශ රටක රැකියාවකට යන සෑම ශ්‍රී ලංාකිකයකුම එරට නීතියට යටත්ය. සමාජ මාධ්‍ය යනු තමන් සිටින රටේ පමණක් නොව, තමන්ගේ ප්‍රකාශය ළඟා වන වෙනත් රටවල නීතිමය ප්‍රතිවිපාක ද ඇති කළ හැකි අවකාශයකි. අනෝජන්ගේ සිද්ධිය එහි බරපතළම උදාහරණයකි.
එහෙත් නීතියට යටත්ව සිටින පුද්ගලයකු වුවද රාජ්‍ය භාරයේ සිටින විට ඔහුගේ ජීවිතය සහ ශාරීරික ආරක්ෂාව සුරැකීමේ වගකීම රාජ්‍යයට පවතී.
එබැවින් අනෝජන්ගේ සිද්ධිය දෙස බැලිය යුත්තේ “ඔහු කළේ කුමක්ද?” යන එකම ප්‍රශ්නයෙන් නොවේ. “රාජ්‍ය භාරයේ සිටින ඔහුට සිදුවන්නේ කුමක්ද?” යන්න ද ඒ හා සමානව විමසිය යුතුය.
රිසානා නාෆීක්ගේ සෙවණැල්ල
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාවට සවුදි අරාබියේ මරණ දඬුවම පිළිබඳ මතකය අලුත් දෙයක් නොවේ. රිසානා නාෆීක්ගේ සිද්ධිය එහි වඩාත් වේදනාකාරී මතකයකි.
එම නිසා අනෝජන්ගේ නඩුවත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජයේ ඇතිවන කම්පනය තේරුම් ගැනීම අපහසු නැත. එක් අතකින් විදේශ රැකියා හරහා රටට විදේශ විනිමය උපයා දෙන තරුණ පරපුරකි. අනෙක් අතට විදේශ රටක නීති පද්ධතියක් තුළ ඔවුන් මුහුණ දිය හැකි අනපේක්ෂිත නීතිමය අවදානම්ය.
මේ සිද්ධියෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන පාඩම වන්නේ විදේශ රැකියාවකට යන පුද්ගලයකුට ගුවන් ටිකට්පතක් සහ රැකියා අවසරයක් ලබාදීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවය. ඔවුන් සේවය කරන රටේ නීති, ආගමික සංවේදීතා, සමාජ මාධ්‍ය සම්බන්ධ නීති සහ නීතිමය සහාය ලබාගැනීමේ ක්‍රම පිළිබඳ දැනුවත් කිරීම ද විදේශ රැකියා ප්‍රතිපත්තියේ කොටසක් විය යුතුය.
ජීවිතය ඉල්ලා සිටින මොහොත
අනෝජන්ගේ නඩුව ඉදිරියේදී සවුදි නීති ක්‍රමය තුළ කුමන අවසානයකට යනු ඇත්දැයි මේ මොහොතේ කිසිවකුට නිශ්චිතව කිව නොහැකිය. එහෙත් ඔහුට බන්ධනාගාරය තුළදී ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ බවට පළව ඇති වාර්තාව සම්බන්ධයෙන් ද අපට නිහඬව සිටිය නොහැකිය.
ශ්‍රී ලංකා රජය, රියාද්හි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය සහ සවුදි බන්ධනාගාර බලධාරීන් මේ පිළිබඳ වහාම පැහැදිලි කිරීමක් කළ යුතුය. අනෝජන්ගේ තුවාල සම්බන්ධයෙන් නිසි වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් සිදු කළ යුතුය. ඔහුට තවදුරටත් අනතුරක් නොවන පරිදි අවශ්‍ය ආරක්ෂක පියවර ගත යුතුය. ප්‍රහාරය සිදුවී ඇත්නම් ඊට සම්බන්ධ තැනැත්තන් පිළිබඳ නිසි විමර්ශනයක් සිදු කළ යුතුය.
එයට සමගාමීව මරණ දඬුවම අභියෝගයට ලක් කිරීම සඳහා පවතින නීතිමය අවස්ථා අවසන් වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාව සිය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ නීතිමය සහාය අඛණ්ඩව ලබාදිය යුතුය.
සවුදි අරාබියේ නීතිය කෙරෙහි ගෞරවය තබාගෙනම ශ්‍රී ලංකාවට ඉල්ලා සිටිය හැකි දෙයක් තිබේ. ඒ නීතියට පිටින් විශේෂ වරප්‍රසාදයක් නොව, මනුෂ්‍ය ජීවිතයක් සම්බන්ධයෙන් කරුණාවකි.
අනෝජන්ට එරෙහි චෝදනාව පිළිබඳ නීතිමය ක්‍රියාවලියට සවුදි අරාබියට ඇති අයිතිය පිළිගන්නා අතරම, ඔහුට ජීවිතය ලබාදෙන මානුෂීය තීන්දුවක් ගන්නා ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ඉල්ලා සිටිය යුතුය. ඒ සමඟම, බන්ධනාගාරය තුළදී ඔහුට ප්‍රහාරයක් එල්ල වී ඇත්නම්, එම ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් සාධාරණ පරීක්ෂණයක් සහ වගකිවයුත්තන්ට එරෙහි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගයක් ද ඉල්ලා සිටිය යුතුය.
මරණ දඬුවමක් බලා සිටින සිරකරුවකුගේ ජීවිතය බන්ධනාගාර බිත්ති ඇතුළත තවත් කෙනකුගේ ප්‍රචණ්ඩත්වයට භාර දිය නොහැකිය. අනෝජන්ගේ නඩුව අද ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියේ තබන්නේ එම සරල, එහෙත් අතිශය බරපතළ ප්‍රශ්නයයි.
ෆාතිමා හලල්දීන්