මොණරාගල ප්‍රදේශයේ දාහතර හැවිරිදි පාසල් සිසුවකුට ලිංගික අතවර කිරීම සම්බන්ධයෙන් හතළිස් නව හැවිරිදි ගුරුවරියක වරදකාරිය වී සිරදඬුවම් නියම වූ බවට පළ වූ මාධ්‍ය වාර්තාවක් සමාජයේ විශේෂ අවධානයට ලක්ව තිබේ. එම වාර්තාවට අනුව, චෝදනා තුනකට වසර අට බැගින් සිරදඬුවම් නියම කර, ඒවා එකවර ගෙවී යන ලෙස නියෝග කර ඇති අතර, රුපියල් 50,000ක දඩයක් සහ අදාළ සිසුවාට රුපියල් 750,000ක වන්දි මුදලක් ගෙවීමට ද නියම කර තිබේ. මීට අදාළ සිද්ධිය 2019 වසරේ සිදු වූවක් බව ද වාර්තා වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිද්ධියට අදාළ අධිකරණ තීන්දුව හා චෝදනා පත්‍රය සෘජුව පරීක්ෂා නොකර දඬුවම් පිළිබඳ සියලු විස්තර ස්වාධීනව තහවුරු කළ නොහැක. එබැවින් මෙහි දැක්වෙන නීතිමය හා මනෝවිද්‍යාත්මක කරුණු අදාළ නඩුවේ නිශ්චිත සිදුවීම් පිළිබඳ තීන්දුවක් ලෙස නොව, එවැනි සිදුවීමක් සමාජීය වශයෙන් විග්‍රහ කිරීම සඳහා පදනමක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
මෙය හුදෙක් කාන්තාවක සිරදඬුවම් ලැබීම පිළිබඳ පුවතක් පමණක් නොවේ. වැඩිහිටියකු හා බාලවයස්කාරයකු අතර පවතින බල සම්බන්ධතාව, දරුවකුගේ කැමැත්ත හා ආරක්ෂාව, පිරිමි දරුවන් ලිංගික අපයෝජනයට ගොදුරු වීම පිළිබඳ සමාජ ආකල්ප සහ එවැනි අත්දැකීම්වල මානසික බලපෑම් පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බැලීමට මෙය අවස්ථාවකි.
විශේෂයෙන්ම චූදිතයා ගුරුවරියක වීමත්, අදාළ දරුවා පිරිමි සිසුවකු වීමත් නිසා මෙම සිදුවීම පිළිබඳව ගුරුවරුන්, දෙමාපියන් සහ යොවුන් ශිෂ්‍ය ප්‍රජාව තුළ ඇති විය හැකි වැරදි අවබෝධ නිවැරදි කිරීම අතිශයින් වැදගත් වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා ආරක්ෂාව සම්බන්ධ නීතිමය රාමුව අනුව වයස අවුරුදු 18ට අඩු පුද්ගලයන් ළමයින් ලෙස සැලකේ. එහෙත් ලිංගික වරදක් සම්බන්ධයෙන් අදාළ නීතිමය තත්ත්වය තීරණය කිරීමේදී දරුවාගේ වයස පමණක් නොව, සිදුවීමේ ස්වභාවය, අදාළ ව්‍යවස්ථාපිත නිර්වචන සහ චෝදනා ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. එබැවින් දාහතර හැවිරිදි දරුවකු සම්බන්ධ ලිංගික අපයෝජන චෝදනාවක්, ඔහු පිරිමි දරුවකු වීම හෝ චූදිතයා කාන්තාවක වීම හේතුවෙන් සුළු කොට සැලකිය නොහැකිය.
ශ්‍රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 365අ වගන්තිය යටතේ බරපතළ ලිංගික අපයෝජනයට අදාළ විධිවිධාන ඇතුළත් වන අතර, ළමයින් සම්බන්ධ වෙනත් ලිංගික වැරදි සඳහා ද වෙනම නීතිමය ප්‍රතිපාදන පවතී. එහෙත් පුවතක භාවිත වන “ලිංගික අතවර” යන පොදු යෙදුමෙන් පමණක් අධිකරණය විසින් තීරණය කරන ලද නිශ්චිත වරද හඳුනාගත නොහැකිය. ඒ සඳහා අදාළ නඩු වාර්තාව, තීන්දුව සහ එහි සඳහන් නීතිමය වගන්ති පරීක්ෂා කළ යුතුය.
මෙහිදී මූලික වශයෙන් තේරුම්ගත යුතු කරුණක් තිබේ. එනම්, දරුවකු යම් වැඩිහිටියකු කෙරෙහි ආකර්ෂණයක් දැක්වීම, ඔහු හෝ ඇය සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවක් පවත්වා ගැනීමට කැමැත්තක් පළ කිරීම හෝ යම් සිදුවීමකට විරුද්ධත්වය නොදැක්වීම යන කරුණු මත පමණක් වැඩිහිටියාගේ නීතිමය වගකීම අහෝසි නොවන බවයි. අදාළ ක්‍රියාව නීතියෙන් තහනම් කර ඇත්නම්, දරුවාගේ කැමැත්ත පිළිබඳ ප්‍රකාශයක් එය නීත්‍යනුකූල කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ.
එසේම, දරුවකුගේ කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීමේ හැකියාව, යම් සම්බන්ධතාවක ප්‍රතිවිපාක තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව සහ වැඩිහිටියකුගේ බලපෑමෙන් තොරව තීරණයක් ගැනීමේ හැකියාව එකිනෙකට සමාන කර සැලකිය නොහැකිය.
ගුරුවරයකු හා සිසුවකු අතර පවතින සම්බන්ධතාව සාමාන්‍ය වැඩිහිටියකු හා තවත් පුද්ගලයකු අතර පවතින සම්බන්ධතාවකට වඩා ප්‍රබල වූවකි. ගුරුවරයා සතු දැනුම, අත්දැකීම්, සමාජ පිළිගැනීම සහ සිසුවාගේ අධ්‍යාපනික ජීවිතයට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව නිසා එම සම්බන්ධතාව තුළ විශේෂ බල අසමතුලිතතාවක් පවතී.
සිසුවා බොහෝ විට ගුරුවරයා විශ්වාස කිරීමටත්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ උපදෙස් පිළිපැදීමටත්, ගුරුවරයාගේ අනුමැතිය හා ප්‍රසාදය අපේක්ෂා කිරීමටත් පුරුදු වී සිටියි. එවැනි පසුබිමක එම විශ්වාසය ලිංගික අරමුණු සඳහා යොදාගන්නේ නම්, එය හුදෙක් පුද්ගලයන් දෙදෙනකු අතර සිදුවන හැසිරීමක් ලෙස පමණක් නොව, විශ්වාසය හා බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමක් ලෙස ද විග්‍රහ කළ යුතුය.
මෙහිදී අංගුලිමාල කතාව පිළිබඳව ද සිහිපත් කළ හැකිය. බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන එම කතාව තුළ ගුරුවරයකුගේ උපදෙස් අන්ධ ලෙස පිළිපැදීමෙන් ඇති විය හැකි විනාශකාරී ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට ඉඩ තිබේ. එහෙත්, එය නූතන ළමා ලිංගික අපයෝජනය පිළිබඳ සෘජු නිදසුනක් ලෙස නොව, ගුරු-ශිෂ්‍ය සම්බන්ධතාව තුළ විචාරශීලීත්වය හා වගකීම කෙතරම් වැදගත් ද යන්න විග්‍රහ කිරීමට භාවිත කළ හැකි සාහිත්‍යමය විවරණයක් ලෙස සැලකීම වඩාත් සුදුසුය.
එබැවින් ගුරුවරයාගේ ලිංගභේදය කුමක් වුවත්, ගුරු වෘත්තිය සමඟ බැඳී ඇති වගකීම වෙනස් නොවේ. ගුරුවරියක වීම නිසා පිරිමි දරුවකුට සිදු කරන ලිංගික අපයෝජනයක් බරපතළ බවින් අඩු වන්නේ නැත.
ළමා ලිංගික අපයෝජනය පිළිබඳ සමාජ කතිකාවලදී බොහෝ විට අවධානය යොමු වන්නේ පිරිමි වැඩිහිටියන් විසින් ගැහැනු දරුවන්ට සිදු කරන අපයෝජන කෙරෙහිය. එය වැදගත් අවධානයක් වුව ද, එමගින් පිරිමි දරුවන්ට සිදුවන අපයෝජන නොපෙනී යාමේ අවදානමක් පවතී.
“පිරිමි දරුවකුට එවැනි දෙයක් සිදුවිය නොහැකිය”, “ලිංගිකත්වයේ ක්‍රියාකාරී භූමිකාව පිරිමියා සතු බැවින් ඔහුට එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හැකියාව තිබුණා”, “වැඩිහිටි කාන්තාවක සමඟ සම්බන්ධතාවක් ඇතිවීම ඔහුට වාසියක්” වැනි අදහස් එම වැරදි ආකල්පවලට නිදසුන් වේ.
මෙවැනි අදහස් විද්‍යාත්මක පදනමකින් තොර වන අතර, අපයෝජනයට ගොදුරු වූ දරුවකුට තවදුරටත් මානසික හානියක් සිදු කළ හැකිය. එමෙන්ම, එවැනි අදහස් නිසා පිරිමි දරුවකුට තම අත්දැකීම හෙළි කිරීමට ඇති ඉඩකඩ ද අඩු විය හැකිය.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පෙන්වා දෙන්නේ ලිංගික අපයෝජනයට ගොදුරු වූ පිරිමි දරුවන්ට ද විශේෂිත සමාජ බාධකවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකි බවයි. පුරුෂත්වය පිළිබඳ සමාජ ඒකාකෘති, ලැජ්ජාව සහ තමන්ව විශ්වාස නොකරනු ඇතැයි යන බිය ඒ අතර වේ.
එබැවින් දරුවකුගේ ලිංගභේදය හෝ අපයෝජනයට චෝදනා ලැබූ පුද්ගලයාගේ ලිංගභේදය මත පදනම්ව එම සිදුවීමේ බරපතළකම තක්සේරු කිරීම වැරදිය.
වයස අවුරුදු දාහතර යනු ශාරීරික, මානසික හා සමාජීය වෙනස්කම් රැසක් සිදුවන නව යොවුන් අවධියකි. මේ කාලයේ ලිංගික කුතුහලය, ආකර්ෂණය, ආදරය පිළිබඳ හැඟීම් සහ වැඩිහිටියන්ගේ පිළිගැනීම අපේක්ෂා කිරීම වැනි අත්දැකීම් ඇති විය හැකිය.
එහෙත් එවැනි හැඟීම් ඇතිවීමෙන් දරුවකු වැඩිහිටියකු සමඟ ලිංගික සම්බන්ධතාවකට සම්පූර්ණයෙන්ම සූදානම් බවක් අදහස් නොවේ. ජීවන අත්දැකීම්, තීරණයක දිගුකාලීන ප්‍රතිවිපාක තේරුම් ගැනීම සහ බලපෑම්වලින් තොරව තීරණ ගැනීම යන හැකියාවන් පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වන අතර, නව යොවුන් වියේදී ඒවා තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතී.
වැඩිහිටියකු කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ප්‍රසාදය ලබාගැනීමේ අවශ්‍යතාව, ප්‍රතික්ෂේප කළහොත් ඇති විය හැකි ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ බිය හෝ රහස්‍යභාවය පවත්වා ගැනීමට එල්ල වන බලපෑම් දරුවකුගේ හැසිරීමට බලපෑ හැකිය.
මෙම සාධක සියල්ලම අදාළ මොණරාගල සිද්ධියේ සිදුවූ බවට මෙයින් ප්‍රකාශ නොකෙරේ. ඒවා මෙවැනි සිදුවීම් පිළිබඳ විමර්ශනයේදී සැලකිල්ලට ගත යුතු පොදු මනෝවිද්‍යාත්මක කරුණු පමණි.
ලිංගික අපයෝජනයක ප්‍රතිවිපාක ශාරීරික තුවාලවලට පමණක් සීමා නොවේ. ඇතැම් විට පිටතින් කිසිදු වෙනසක් නොපෙනුණ ද, දරුවාගේ මානසික හා සමාජීය ජීවිතයට දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති විය හැකිය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සායනික මාර්ගෝපදේශවලට අනුව, ළමා ලිංගික අපයෝජනයට ගොදුරු වූ දරුවන් තුළ පහත සඳහන් ගැටලු ඇති වීමේ අවදානම ඉහළ යා හැකිය:
බිය සහ කාංසාව: අනාරක්ෂිත බවක් දැනීම, අන් අය කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීමට අපහසු වීම.
මානසික අවපීඩනය: දුක, බලාපොරොත්තු රහිත බව සහ තමන් පිළිබඳ අහිතකර හැඟීම් ඇති වීම.
පශ්චාත් කම්පන ආතති ලක්ෂණ: සිදුවීම නැවත නැවත සිහිපත් වීම, බියකරු සිහින දැකීම හෝ සිදුවීමට සම්බන්ධ දේවලින් වැළකී සිටීම.
නින්ද හා අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ ගැටලු: අවධානය යොමු කිරීමට අපහසු වීම, පාසල් කටයුතුවලට ඇති උනන්දුව අඩුවීම.
සමාජ සම්බන්ධතා පිළිබඳ ගැටලු: මිතුරන්ගෙන් ඈත් වීම, ලැජ්ජාව හෝ කොන්වීමේ බිය.
අනාගත අවදානම්: ඇතැම් පුද්ගලයන් තුළ අනාරක්ෂිත හැසිරීම්, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය හෝ ස්වයං හානි කරගැනීමේ සිතුවිලි ඇති වීමේ අවදානම ඉහළ යා හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, අපයෝජනයට ගොදුරු වන සෑම දරුවකුටම මේ සියලු බලපෑම් එයාකාරවම ඇති නොවේ. සමහර දරුවන්ට සැලකිය යුතු මානසික ගැටලු ඇති නොවිය හැකි අතර, තවත් දරුවන්ට ප්‍රතිවිපාක දිගු කාලයක් පවතින්නට පුළුවන. ආරක්ෂිත පරිසරයක්, විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියන්ගේ සහාය සහ අවශ්‍ය අවස්ථාවල නිසි මානසික සෞඛ්‍ය ප්‍රතිකාර ලැබීම සුවය ලැබීමට උපකාරී වේ.
මෙහිදී විශේෂයෙන් සිහිපත් කළ යුත්තේ දරුවකුගේ හැසිරීමේ ක්ෂණික වෙනසක් නොපෙනීමෙන් ඔහුට හෝ ඇයට මානසික හානියක් සිදුවී නැතැයි නිගමනය කළ නොහැකි බවයි.
ලිංගික අපයෝජනයට ගොදුරු වූ දරුවකු සිදුවීම වහාම හෙළි නොකිරීම ඇතැම් විට සමාජය විසින් වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලබයි. සිදුවීම සැබෑ නම් දරුවා ඒ මොහොතේම පැමිණිලි කළ යුතු බවට ඇතැම් අය සිතති.
නමුත් දරුවකු නිහඬව සිටීමට හේතු රැසක් තිබිය හැකිය. වැඩිහිටියා කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය, බිය, ලැජ්ජාව, තමන්ට දොස් පවරනු ඇතැයි යන සැකය, පවුලේ හෝ පාසලේ ප්‍රතිචාර පිළිබඳ බිය ඒ අතර වේ. සිදුවූ දෙය කුමක්දැයි නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වීම ද තවත් හේතුවක් විය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලකට අදාළව 2015–2019 කාලයේ ළමා ලිංගික අපයෝජන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වූ වාර්තා 164ක් අධ්‍යයනය කළ පර්යේෂණයකදී, දරුවන්ගෙන් සියයට 42.7ක් පමණක් සිදුවීමෙන් පසු පළමු සතිය තුළ එය හෙළි කර තිබූ බව වාර්තා විය. එම අධ්‍යයනය රෝහලකට පැමිණි පිරිසකට සීමා වූවක් බැවින්, එහි ප්‍රතිශතය ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම දරුවන්ට අදාළ අගයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. එහෙත් සිදුවීම හෙළි කිරීම ප්‍රමාද විය හැකි බව පෙන්වන දේශීය සාක්ෂියක් ලෙස එය වැදගත්ය.
එබැවින් දරුවකු සිදුවීමක් හෙළි කරන විට ඔහුගෙන් නැවත නැවත ප්‍රශ්න කිරීම, ඔහුගේ ප්‍රකාශය සැක කිරීම හෝ වරද ඔහු පිට පැටවීම වෙනුවට, සන්සුන්ව සවන් දී ඔහුගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ළමා ආරක්ෂාව යනු දෙමාපියන්ට පමණක් පැවරිය හැකි වගකීමක් නොවේ. පාසල, ගුරු මණ්ඩලය, අධ්‍යාපන පරිපාලනය, සෞඛ්‍ය සේවා සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන යන සියල්ලටම ඒ සම්බන්ධයෙන් කාර්යභාරයක් තිබේ.
දෙමාපියන් දරුවන් සමඟ විවෘතව කතා කිරීමට පුරුදු විය යුතුය. තමන්ට අපහසුතාවක් ඇති කරන හැසිරීමක් පිළිබඳව කිසිදු බියකින් තොරව පැවසීමට දරුවාට ඉඩ සැලසිය යුතුය. දරුවාගේ ප්‍රකාශයක් ඇසූ විට මුලින්ම කළ යුත්තේ ඔහුට දොස් පැවරීම නොව, ඔහුට සවන් දීම සහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමයි.
ගුරුවරුන් තම වෘත්තීය සීමා පිළිබඳ පැහැදිලි අවබෝධයකින් කටයුතු කළ යුතුය. සිසුවකු සමඟ පෞද්ගලික සම්බන්ධතාවක් පවත්වා ගැනීමේදී හෝ සන්නිවේදන තාක්ෂණය භාවිත කිරීමේදී පාසලේ ළමා ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළ යුතුය. දරුවකුගේ විශ්වාසය අයුතු ලෙස භාවිත නොකිරීම ගුරු වෘත්තියේ මූලික සදාචාරාත්මක වගකීමකි.
පාසල් පරිපාලනය පැමිණිලි ලැබීම, ඒවා රහස්‍යව හා වගකීමෙන් සලකා බැලීම, අවදානමට ලක්විය හැකි දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම සහ අවශ්‍ය විට අදාළ බලධාරීන් වෙත යොමු කිරීම සඳහා පැහැදිලි ක්‍රමවේද සකස් කළ යුතුය.
යොවුන් සිසුන් ද තමන්ට හෝ මිතුරකුට අසහනයක් ඇති කරන හැසිරීමක් සිදුවුවහොත් විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියකුට ඒ බව පැවසීමට දිරිමත් කළ යුතුය. එහෙත් ළමා ආරක්ෂාව පිළිබඳ වගකීම දරුවන් මත පමණක් පැටවිය නොහැකිය. ආරක්ෂිත පරිසරයක් සැපයීම වැඩිහිටියන්ගේ සහ ආයතනවල වගකීමයි.
දරුවකු ලිංගික අපයෝජනයකට ලක්ව ඇති බව හෙළි කළ විට, ඔහුගේ ප්‍රකාශය සන්සුන්ව අසා, ඔහුට දොස් පැවරීමෙන් වැළකී, ඔහුගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම පළමු පියවර විය යුතුය.
දරුවාගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම ද ඉතා වැදගත්ය. ඔහුගේ අනන්‍යතාව හෙළි කරන තොරතුරු සමාජ මාධ්‍යවල පළ කිරීම, සිදුවීම සංවේදී විනෝදාස්වාදයක් බවට පත් කිරීම හෝ දරුවාට අපහාස වන අයුරින් සාකච්ඡා කිරීම නොකළ යුතුය.
අවශ්‍ය විට වෛද්‍ය සහ මනෝවිද්‍යාත්මක සහාය ලබා දිය යුතු අතර, දරුවාට සිදුවීම නැවත නැවත විස්තර කිරීමට බල කිරීමෙන් ඇති විය හැකි අමතර මානසික පීඩනය අවම කළ යුතුය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නිර්දේශ කරන්නේ දරුවා කේන්ද්‍ර කරගත්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ආරක්ෂාව සහ පෞද්ගලිකත්වය සලකා බලන, කම්පන සංවේදී සත්කාර ක්‍රමයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරියේ 1929 ළමා උපකාරක දුරකථන සේවාව දරුවන් සම්බන්ධ ආරක්ෂණ ගැටලු දැනුම් දීමට භාවිත කළ හැකි මාර්ගයකි.
මොණරාගල සිද්ධිය පිළිබඳ මාධ්‍ය වාර්තාවෙන් ඔබ්බට ගොස් බැලූ විට අපට හමුවන්නේ වඩාත් පුළුල් සමාජ ප්‍රශ්නයකි. එනම්, දරුවකුගේ ආරක්ෂාව තීරණය විය යුත්තේ ඔහු පිරිමි දරුවකු ද ගැහැනු දරුවකු ද, අපයෝජනයට චෝදනා ලැබූ තැනැත්තා පිරිමියකු ද කාන්තාවක ද යන්න මත නොව, දරුවාගේ අයිතිවාසිකම්, ආරක්ෂාව සහ අදාළ නීතිය මත බවයි.
දරුවකුගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීම වැඩිහිටියකුට හිමිවන වරප්‍රසාදයක් නොව, වගකීමකි. ගුරු වෘත්තිය එම වගකීම තවත් තීව්‍ර කරයි. දරුවකුට සිදුවන ලිංගික අපයෝජනයකින් පසු ඔහුගේ ජීවිතය අනිවාර්යයෙන්ම විනාශ වන බව පැවසීම ද නිවැරදි නොවේ. නිසි සහාය, ආරක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර ලැබීමෙන් සුවය ලැබීමට හැකියාව තිබේ. එහෙත් එම සුවය සඳහා අවශ්‍ය පරිසරය සකස් කිරීම වැඩිහිටි සමාජයේ වගකීමකි.
අපයෝජනයට ගොදුරු වූ දරුවා නිහඬ කර තැබීමෙන් සමාජයේ ගෞරවය ආරක්ෂා වන්නේ නැත. ආරක්ෂා විය යුත්තේ දරුවාය. එබැවින් මෙවැනි සිදුවීමක් පිළිබඳ අපගේ අවධානය යොමු විය යුත්තේ චූදිතයාගේ ලිංගභේදය හෝ සමාජයේ ඇති සංවේදී ප්‍රතිචාර කෙරෙහි පමණක් නොව, දරුවාගේ අයිතිවාසිකම්, වැඩිහිටියාගේ වගකීම සහ අනාගතයේදී මෙවැනි අපයෝජන වළක්වා ගත හැකි ආරක්ෂිත පරිසරයක් ගොඩනැඟීම කෙරෙහිය.
ෆාතිමා හලල්දීන්