‘රටම එකට’ ජාතික මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණ මෙහෙයුමට වසරක් සපිරීම නිමිත්තෙන් ඉකුත් නොවැම්බර් 5 වැනිදා එහි ප්‍රගතිය ඇගයීමට ලක් කෙරිණි. එහිදී මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම මැඩලීම සඳහා රජය ගෙන ඇති ක්‍රියාමාර්ග, සිදුකළ වැටලීම්, අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ මත්ද්‍රව්‍ය තොග අත්පත් කරගැනීම් පිළිබඳ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය විය. එහෙත් එම සංඛ්‍යාලේඛන අතරින් රටේ අනාගතය පිළිබඳව වඩාත් බරපතළ අවධානයක් යොමු කළ යුතු කරුණක් ද හෙළිදරව් විය. ඒ මෙරට මත්ද්‍රව්‍ය උවදුර දැන් වැඩිහිටියන්ගේ හෝ රැකියා විරහිත තරුණයන්ගේ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවී පාසල් වයසේ දරුවන් වෙත ද ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවතීමයි.
කලක් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම පිළිබඳ කතාබහේදී අපගේ අවධානය යොමු වූයේ නගර ආශ්‍රිත පාතාල කල්ලි, රාත්‍රී සමාජ ශාලා, මුහුදු මාර්ග ඔස්සේ සිදුවන ජාවාරම් සහ වැඩිහිටි මත්ලෝලීන් වෙතය. එහෙත් අද එම උවදුර පාසල් අවට පරිසරයටත්, ඇතැම් විට දරුවන් එදිනෙදා පරිහරණය කරන ආහාර හා රසකැවිලිවලටත් සම්බන්ධ වන ආකාරය පිළිබඳව පොලිසිය අනතුරු අඟවා තිබේ.
එබැවින් මෙය තවදුරටත් අපට දුරින් පවතින සමාජ ප්‍රශ්නයක් නොවේ. එය අපේ දරුවාගේ, අපේ පාසලේ, අපේ ගමේ සහ අවසානයේ රටේ අනාගතය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක නොවැම්බර් 5 වැනිදා කළ ප්‍රකාශයෙන් අනාවරණය වූ සංඛ්‍යාලේඛන මෙම තත්ත්වයේ බරපතළකම මැනවින් පෙන්වා දෙයි.
2022 වසරේදී අයිස් (ක්‍රිස්ටල් මෙතම්ෆෙටමින්) මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණේ වයස අවුරුදු 18ට අඩු එක් පුද්ගලයකු පමණි. එහෙත් 2025 වසර වන විට එම සංඛ්‍යාව 1,874 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එය හුදෙක් සංඛ්‍යාත්මක වැඩිවීමක් ලෙස බැහැර කළ නොහැකිය. වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ නොකළ දරුවන් 1,874 දෙනකු අයිස් මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ නීතිමය සිදුවීම්වලට හසුවීම පාසල් වයසේ පරපුර මුහුණ දෙන අවදානමේ තරම පිළිබඳ බරපතළ අනතුරු ඇඟවීමකි.
එමෙන්ම ජනාධිපතිවරයා ඉදිරිපත් කළ සංඛ්‍යා අනුව වයස අවුරුදු 14ත් 18ත් අතර දරුවන් 1,068 දෙනකු සහ අවුරුදු 5ත් 14ත් අතර දරුවන් 13 දෙනකු ද අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ. මත්ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් දැරියන් 200කට වැඩි පිරිසක් ද අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බව අනාවරණය විය.
මෙහිදී විශේෂයෙන් වටහාගත යුතු කරුණක් තිබේ. අත්අඩංගුවට ගැනීමක් යනු වරදක් අධිකරණය ඉදිරියේ තහවුරු වීමක් නොවේ. එසේම මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගන්නා සියලුම බාලවයස්කරුවන් ජාවාරම්කරුවන් හෝ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට ඇබ්බැහි වූවන් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. ඇතැම් දරුවන් ජාවාරම්කරුවන් විසින් මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනයට හෝ බෙදාහැරීමට යොදාගනු ලබන අය විය හැකිය. එබැවින් මෙවැනි සංඛ්‍යා දෙස බැලිය යුත්තේ දරුවන් අපරාධකරුවන් ලෙස හංවඩු ගැසීමේ පදනමකින් නොව, ඔවුන් ආරක්ෂා කළ යුතු අවදානම් කණ්ඩායමක් ලෙස සලකාය.
තවද, 2026 ඔක්තෝබර් 22 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී අනාවරණය වූ සංඛ්‍යා අනුව වසර දෙකක මත්ද්‍රව්‍ය වැටලීම්වලදී පුද්ගලයන් 586,824 දෙනකු අත්අඩංගුවට ගෙන තිබූ අතර, ඒ අතර වයස අවුරුදු 21ට අඩු තරුණයන් 11,970 දෙනකු සිටියහ. එයින් සියයට 90කට ආසන්න පිරිසක් වයස අවුරුදු 18ත් 21ත් අතර අය වූහ. මෙයින් පෙනෙන්නේ මත්ද්‍රව්‍ය උවදුර පාසල් වයසේ දරුවන්ගෙන් අවසන් නොවී තරුණ පරපුරේ විශාල කොටසක් දක්වා විහිදී ඇති බවය.
ටොෆි, බිස්කට් හා අයිස් පැකට් අතර සැඟවෙන මත් රකුසා පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක සහකාර පොලිස් අධිකාරි එෆ්. යූ. වුට්ලර් පසුගිය කාලයේ කළ අනාවරණයකට අනුව පාසල් දරුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් මත්ද්‍රව්‍ය බෙදාහැරීමේදී ජාවාරම්කරුවන් විවිධ උපක්‍රම භාවිත කරති.
විශේෂයෙන් අයිස්, මාවා සහ බාබුල් වැනි ද්‍රව්‍ය සාමාන්‍ය ආහාර හා රසකැවිලි ලෙස පෙනෙන ආකාරයට සකස් කර හෝ ඒවා සමඟ සම්බන්ධ කර අලෙවි කිරීම පිළිබඳව පොලිසිය අනතුරු අඟවා තිබේ. අයිස් පැකට්, බොම්බේ මොටයි, ටොෆි, බිස්කට්, අයිස් පලම් සහ සාරවිට වැනි දරුවන් අතර ජනප්‍රිය ආහාර ද්‍රව්‍ය මේ සම්බන්ධයෙන් සඳහන් වී ඇත.
මෙහි ඇති බරපතළම අනතුර වන්නේ මත්ද්‍රව්‍යයක් ලෙස නොපෙනෙන දෙයක් දරුවකුගේ පරිහරණයට පත්වීමේ ඉඩකඩයි. කුඩා දරුවකුට ටොෆියක් හෝ රසකැවිල්ලක් ලබාදීම සාමාන්‍ය සිදුවීමකි. එවැනි දෙයක් පිළිබඳව දෙමාපියන් හෝ ගුරුවරුන් සැකයක් ඇතිකරගැනීම ද පහසු නැත. ජාවාරම්කරුවන්ගේ උපක්‍රමය වන්නේ මෙම සාමාන්‍ය සමාජ විශ්වාසය තම වාසියට යොදාගැනීමය.
එහෙත් මෙවැනි අනතුරු ඇඟවීම් පදනම් කරගෙන සියලුම රසකැවිලි හෝ පාසල් අවට වෙළෙඳසල් සැකයට භාජනය කිරීම ද සුදුසු නැත. අවශ්‍ය වන්නේ සාක්ෂි සහිත අවධානයක්, සැක සහිත ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ නිසි පරීක්ෂාවක් සහ වගකිවයුතු විමර්ශනයකි.
කලකට පෙර මෙරට මත්ද්‍රව්‍ය උවදුර පිළිබඳ කතාබහේ ප්‍රධාන තැන හිමි වූයේ හෙරොයින්වලටය. එහෙත් අද අයිස්, ගංජා ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන, කුෂ්, මාවා සහ විවිධ මනෝ ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය පිළිබඳව ද නිරන්තරයෙන් අසන්නට ලැබේ.
මෙහිදී අයිස් විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතුය. එය මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතිය උත්තේජනය කරන කෘත්‍රිම මත්ද්‍රව්‍යයකි. තාවකාලිකව අවදියෙන් සිටින බවක්, අධික ශක්තියක් හෝ උද්යෝගයක් ඇතිවිය හැකි වුවද එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නින්ද අහිමිවීම, අධික කලබලකාරී බව, සැකසංකා, මානසික විකෘතිතා සහ ඇබ්බැහි වීමේ අවදානම ඇතිවිය හැකිය.
විශේෂයෙන් නව යොවුන් වියේදී මොළයේ තීරණ ගැනීම, ආවේග පාලනය සහ සැලසුම්කරණය සම්බන්ධ කොටස් තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතී. එබැවින් එම වයසේදී මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට යොමුවීම දරුවාගේ අධ්‍යාපනයට පමණක් නොව මොළයේ වර්ධනයට හා මානසික සෞඛ්‍යයට ද බලපෑ හැකිය.
පාසල් දරුවන් අතර භාවිතයට ගැනෙන බවට වාර්තා වන තවත් ද්‍රව්‍ය දෙකක් වන්නේ බාබුල් සහ මදන මෝදකයයි.
බාබුල් යනු පුවක් හා දුම්කොළ ආශ්‍රිත අමුද්‍රව්‍ය යොදා නිපදවන හපන නිෂ්පාදනයකි. එහි අඩංගු දුම්කොළ නිසා නිකොටින්වලට ඇබ්බැහි වීමේ අවදානමක් ද පවතී. ඇතැම් නිෂ්පාදනවල අඩංගු ද්‍රව්‍ය හා සංයෝග පිළිබඳව පාරිභෝගිකයාට පැහැදිලි අවබෝධයක් නොතිබීම ද ගැටලුවකි.
මදන මෝදකය යන නාමය ආයුර්වේද ඖෂධ සම්ප්‍රදාය තුළ ද භාවිත වේ. එහෙත් එම නාමය යටතේ අලෙවි වන සෑම නිෂ්පාදනයක්ම එකම සංයුතියකින් යුක්ත යැයි සිතිය නොහැකිය. නීති විරෝධීව නිපදවන ඇතැම් නිෂ්පාදනවලට ගංජා හෝ වෙනත් මනෝ ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය මිශ්‍ර කිරීමේ අවදානමක් පවතී. එබැවින් නම පමණක් පදනම් කරගෙන සියලුම නිෂ්පාදන මත්ද්‍රව්‍ය ලෙස හැඳින්වීම හෝ ඒවා සියල්ල ආරක්ෂිත යැයි සිතීම හෝ සුදුසු නැත. වැදගත් වන්නේ නිෂ්පාදනයේ සැබෑ සංයුතිය හඳුනාගැනීමය.
2013 වසරේ ‘Substance Abuse’ සඟරාවේ පළ වූ ශ්‍රී ලාංකික පර්යේෂණයක් ද මේ සම්බන්ධයෙන් වැදගත්ය. කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ 10 සහ 12 ශ්‍රේණිවල සිසුන් 5,353 දෙනකු සම්බන්ධ කරගනිමින් සිදු කළ එම අධ්‍යයනයෙන් බාබුල්, මදන මෝදක සහ කැස්ස පැණි වැනි ඇතැම් ද්‍රව්‍ය මනෝ ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිත වන බව අනාවරණය කර තිබේ. එම ද්‍රව්‍යවල සංයුතිය සම්පූර්ණයෙන් හඳුනාගෙන නොතිබීම හා ඒවායේ නියාමනය සම්බන්ධ ගැටලු ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දුන්හ.
මෙම පර්යේෂණය 2013 වසරේ සිදු කළ එකක් බැවින් එහි සංඛ්‍යා වර්තමාන පාසල් සිසුන් අතර භාවිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ නොහැකිය. එහෙත් පාසල් දරුවන් අතර මෙවැනි ද්‍රව්‍ය භාවිතය පිළිබඳ ගැටලුව අද ඊයේ ආරම්භ වූවක් නොවන බව එයින් පැහැදිලි වේ.
මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවකුගේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ මත්ද්‍රව්‍ය අලෙවි කිරීමෙන් මුදල් උපයාගැනීමය. ඒ සඳහා ඔහුට අවශ්‍ය වන්නේ නිරන්තරයෙන් තම නිෂ්පාදනය මිලදී ගන්නා පාරිභෝගික පිරිසකි. මේ අතින් නව යොවුන් දරුවන් විශේෂ අවදානම් කණ්ඩායමක් බවට පත්විය හැකිය.
කුතුහලය, මිතුරන්ගේ බලපෑම, අලුත් දෙයක් අත්හදා බැලීමේ කැමැත්ත, පවුල් පරිසරයේ ගැටලු, තනිකම, මානසික පීඩනය සහ සමාජ පිළිගැනීම ලබාගැනීමේ අවශ්‍යතාව යනාදිය දරුවකු මත්ද්‍රව්‍ය වෙත යොමුවීමට බලපාන සාධක විය හැකිය.
ඇතැම් විට මත්ද්‍රව්‍යයක් නොමිලේ ලබාදීමෙන් හෝ අඩු මිලකට ලබාදීමෙන් දරුවකු එයට හුරුකරවා ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකිය. පසුව එම දරුවාගේ අවශ්‍යතාව ජාවාරම්කරුවාගේ ආදායම් මාර්ගයක් බවට පත්වේ.
තවත් විටෙක දරුවන් මුදල් ඉපැයීමේ පහසු මාර්ගයක් ලෙස සිතා මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනයට හෝ බෙදාහැරීමට යොදාගැනීමේ අවදානමක් තිබේ. මේ අනුව මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට හසුවන සෑම දරුවකුම මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරන්නකු නොවිය හැකිය. ඇතැම් දරුවන් වැඩිහිටි ජාවාරම්කරුවන්ගේ මෙහෙයවීමෙන් අපරාධ ජාලවල මෙවලම් බවට පත්විය හැකිය.
මාලිගාකන්ද අධිකරණයේදී අනාවරණය වූ කම්පනකාරී තත්ත්වය අවුරුදු 12ක දැරියක සහ අවුරුදු 14ක පිරිමි දරුවකු අයිස් මත්ද්‍රව්‍ය සමඟ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සිදුවීමක් මාලිගාකන්ද අධිකරණය හමුවේ වාර්තා වූ බවට පළ වූ තොරතුරු ද මේ සම්බන්ධයෙන් සමාජයේ දැඩි අවධානයට ලක් විය. එම දරුවන් දෙදෙනා සම්බන්ධයෙන් වෛද්‍ය පරීක්ෂණ පැවැත්වීමේදී ඇබ්බැහි වීමේ තත්ත්වයක් අනාවරණය වූ බවට ද වාර්තා පළ විය.
අවුරුදු 12ක් හෝ 14ක් යනු තවමත් පාසල් පන්ති කාමරයේ අකුරු කරන, ජීවිතය පිළිබඳ මූලික අවබෝධය පවා ගොඩනඟාගනිමින් සිටින වයසකි. එවැනි දරුවකු මත්ද්‍රව්‍යයකට ඇබ්බැහි වී ඇත්නම් එය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ පෞද්ගලික වරදක් ලෙස පමණක් බැහැර කළ නොහැකිය. එම දරුවා වටා පැවති පවුල්, පාසල් සහ සමාජ පරිසරය පිළිබඳව ද විමසා බැලිය යුතුය.
මත්ද්‍රව්‍යයකින් විනාශ වන්නේ දරුවාගේ අද දවස පමණක් නොවේ නව යොවුන් වියේ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය දරුවකුගේ අනාගතයට බලපාන්නේ විවිධ ආකාරයෙනි.
-
මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපෑම: මතකය, අවධානය, තීරණ ගැනීම සහ ඉගෙනීමේ හැකියාව අඩාල විය හැකිය.
-
මානසික සෞඛ්‍යයට බලපෑම: කාංසාව, සැකසංකා, මානසික අවපීඩනය සහ මනෝ විකෘතිතා වැනි තත්ත්ව ඇතිවීමට හෝ උග්‍රවීමට ඉඩ තිබේ.
-
ශාරීරික සෞඛ්‍යයට බලපෑම: නින්ද අහිමිවීම, ආහාර රුචිය වෙනස්වීම, හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම සහ ශරීරයේ වෙනත් පද්ධතිවලට හානි සිදුවිය හැකිය.
-
අධ්‍යාපනයට බලපෑම: පාසල් පැමිණීම අඩුවීම, විභාග ප්‍රතිඵල පහත වැටීම සහ අධ්‍යාපනය අතරමඟ නතර වීම සිදුවිය හැකිය.
-
සමාජ සබඳතාවලට බලපෑම: පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ ගැටුම්, මිතුරු සබඳතා බිඳවැටීම සහ නීතිමය ගැටලුවලට මැදිවීම සිදුවිය හැකිය.
මෙහිදී වඩාත් වැදගත් කරුණ වන්නේ ඇබ්බැහි වීම හුදෙක් නරක පුරුද්දක් ලෙස සලකා දරුවාට දඬුවම් කිරීමෙන් පමණක් විසඳිය නොහැකි වීමය. එය වෛද්‍ය හා මානසික සෞඛ්‍ය ප්‍රතිකාර, උපදේශනය සහ සමාජීය සහාය අවශ්‍ය විය හැකි තත්ත්වයකි.
මත්ද්‍රව්‍ය උවදුර පාසල් දරුවන් වෙත පැතිරෙන බවට ලැබෙන අනතුරු ඇඟවීම් හමුවේ දෙමාපියන්ට දරුවන් පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කිරීමට සිදුවේ. එහෙත් එහි අර්ථය දරුවා නිරන්තරයෙන් සැක කිරීම හෝ ඔහුගේ පෞද්ගලිකත්වය උල්ලංඝනය කිරීම නොවේ. අවශ්‍ය වන්නේ දරුවාගේ ජීවිතය තුළ සිදුවන වෙනස්කම් පිළිබඳ අවබෝධයෙන් සිටීමය.
විශේෂයෙන් දරුවාගේ ආහාර ගැනීමේ හා නින්දේ පුරුදු හදිසියේ වෙනස් වන්නේද, පාසල් පැමිණීම සහ අධ්‍යාපන කටයුතු අඩාල වන්නේද, මිතුරු ඇසුර හා දෛනික ගමන්බිමන් පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමට අපහසුතාවක් දක්වන්නේද යන්න පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුය. නිතර අමතර මුදල් ඉල්ලීම, පැහැදිලි කළ නොහැකි වියදම්, අසාමාන්‍ය කලබලකාරී බව, සැකසංකා, ආක්‍රමණශීලී හැසිරීම් හෝ දිගු වේලාවක් නිදා නොගැනීම වැනි වෙනස්කම් ද අවධානයට ගත යුතුය.
එහෙත් මෙවැනි ලක්ෂණ එකක් හෝ කිහිපයක් පෙනුණු පමණින් දරුවකු මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරන බව නිගමනය කළ නොහැකිය. ඒවාට වෙනත් ශාරීරික, මානසික හෝ සමාජීය හේතු ද තිබිය හැකිය. එබැවින් දරුවාට චෝදනා කිරීම වෙනුවට ඔහු සමඟ විවෘතව කතා කිරීම, විශ්වාසය ගොඩනැඟීම සහ අවශ්‍ය විට වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීම වඩාත් වැදගත්ය.
මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණය යනු පොලිසියට හෝ දෙමාපියන්ට පමණක් පැවරිය හැකි කාර්යයක් නොවේ. පාසල දරුවකුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගතවන ස්ථානයකි. එබැවින් විදුහල්පතිවරුන්, ගුරුවරුන්, පාසල් උපදේශකයන් සහ පාසල් සංවර්ධන සමිති මේ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී විය යුතුය.
මත්ද්‍රව්‍යවලින් සිදුවන හානි පිළිබඳ කරුණු දරුවන්ට විද්‍යාත්මකව කියාදීම, මිතුරන්ගේ බලපෑම් හමුවේ තමන්ගේ තීරණය ආරක්ෂා කරගැනීමට පුහුණු කිරීම, මානසික පීඩනය හඳුනාගැනීම සහ ගැටලු ඇති විට උපකාර ඉල්ලා සිටීමට දරුවන් දිරිගැන්වීම අත්‍යවශ්‍යය.
මෙහිදී තවත් වැදගත් කරුණක් තිබේ. මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට යොමුවූ දරුවකු පාසලෙන් නෙරපා හැරීම හෝ සමාජයෙන් කොන් කිරීම ගැටලුව විසඳීමට හේතුවක් නොවේ. එවැනි ක්‍රියාමාර්ග ඔහු තවදුරටත් අවදානම් පරිසරයකට තල්ලු කළ හැකිය. දරුවාගේ අධ්‍යාපන අයිතිය ආරක්ෂා කරමින් අවශ්‍ය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර, උපදේශනය හා පුනරුත්ථාපනය ලබාදීම ප්‍රමුඛ විය යුතුය.
‘රටම එකට’ මෙහෙයුම මඟින් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, මත්ද්‍රව්‍ය තොග අත්පත් කරගැනීම හා ජාවාරම් ජාලවල වත්කම් සොයාගැනීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබේ. එහෙත් වැටලීම් සංඛ්‍යාව ඉහළ යාමෙන් පමණක් මත්ද්‍රව්‍ය උවදුර අවසන් වූ බව කිව නොහැකිය. මන්ද, ජාවාරම් ජාලයක් විනාශ කළ පමණින් එයට අලුතින් සම්බන්ධ වීමට සූදානම් පිරිස් සහ මත්ද්‍රව්‍ය සඳහා පවතින ඉල්ලුම අතුරුදන් නොවන බැවිනි.
එබැවින් මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණ වැඩපිළිවෙළේ අවධානය යොමු විය යුතු ප්‍රධාන අංශ තුනක් තිබේ. පළමුව, සැපයුම මැඩලීමය. ජාවාරම්කරුවන්, මත්ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදකයන්, ප්‍රවාහකයන් සහ මූල්‍ය ජාල නීතිය හමුවට ගෙන ඒම අවශ්‍යය. දෙවනුව, ඉල්ලුම අඩු කිරීමය. පාසල් වියේ සිටම මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයේ අවදානම් පිළිබඳ නිසි අධ්‍යාපනයක් ලබාදීම, තරුණයන්ට ක්‍රීඩා, කලාව සහ නිර්මාණශීලී ක්‍රියාකාරකම් සඳහා අවස්ථා ලබාදීම වැදගත්ය. තෙවනුව, ඇබ්බැහි වූවන් පුනරුත්ථාපනය කිරීමය. මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට ඇබ්බැහි වූ පුද්ගලයා සමාජයෙන් ඉවත් කිරීම වෙනුවට ඔහු යළි සමාජගත කිරීම සඳහා වෛද්‍ය, මානසික හා සමාජීය සහාය ලබාදිය යුතුය.
දරුවන් සම්බන්ධයෙන් මෙහිදී විශේෂ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් අවශ්‍යය. ඔවුන් ජාවාරම්කරුවන්ගේ ගොදුරු බවට පත්ව ඇත්නම් ඒ පිටුපස සිටින වැඩිහිටි ජාල හඳුනාගෙන නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පාසලක් අසල, උපකාරක පන්තියක් ආසන්නයේ හෝ දරුවන් නිතර ගැවසෙන ස්ථානයක සැක සහිත මත්ද්‍රව්‍ය අලෙවියක් සිදුවන්නේ නම් එය නොසලකා හැරිය යුතු නැත. එවැනි තොරතුරු පොලිසියට හෝ අදාළ ළමා ආරක්ෂණ බලධාරීන්ට දැනුම්දිය හැකිය.
මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට ඇබ්බැහි වූවකුට ප්‍රතිකාර හෝ උපදේශන සේවා අවශ්‍ය නම් ජාතික අන්තරායකර ඖෂධ පාලක මණ්ඩලයේ 1927 උපකාරක සේවාව ඔස්සේ තොරතුරු ලබාගත හැකිය.
එසේම සැක සහිත ද්‍රව්‍ය දරුවන් අතට පත්ව ඇති බව පෙනේ නම් ඒවා රස බැලීමෙන්, විවෘත කිරීමෙන් හෝ වෙනත් දරුවන් අතර බෙදාහැරීමෙන් වැළකී වගකිවයුතු වැඩිහිටියකු හරහා පොලිසියට දැනුම්දිය යුතුය. දරුවකු මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට යොමුවී ඇති බව හඳුනාගත් විට ඔහුට දඬුවම් කිරීම හෝ ප්‍රසිද්ධියේ අපකීර්තියට පත් කිරීම වෙනුවට ප්‍රතිකාර හා ආරක්ෂාව ලබාදීම ප්‍රමුඛ විය යුතුය.
අපේ රටේ අනාගතය රඳා පවතින්නේ අද පාසල් යන දරුවන්ගේ ජීවිත මතය. ඔවුන්ගෙන් අනාගත වෛද්‍යවරුන්, ඉංජිනේරුවන්, ගුරුවරුන්, කලාකරුවන්, විද්‍යාඥයන් සහ රටේ අනාගතය මෙහෙයවන පුරවැසියන් බිහිවීමට නියමිතය. එහෙත් එම දරුවන්ගෙන් කොටසක් පාසල් වියේදීම මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වන්නේ නම් රටක් ලෙස අත්කරගන්නා වෙනත් සියලු සංවර්ධන ජයග්‍රහණවල අර්ථය කුමක්ද?
මහා පරිමාණ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීම නිසැකවම අගය කළ යුතුය. එහෙත් පාසල් දරුවකුගේ අතට මත්ද්‍රව්‍යයක් පත්වීම වැළැක්වීමට නොහැකි නම් එම මෙහෙයුමේ සාර්ථකත්වය පිළිබඳව තවදුරටත් ප්‍රශ්න කිරීමට සිදුවේ.
‘රටම එකට’ යනුවෙන් හැඳින්වෙන මෙහෙයුම සැබෑ අර්ථයෙන්ම සාර්ථක වීමට නම් එයට පොලිසිය පමණක් නොව දෙමාපියන්, ගුරුවරුන්, විදුහල්පතිවරුන්, ආගමික නායකයන්, වෙළෙඳසැල් හිමියන්, ප්‍රවාහන සේවකයන් සහ සමස්ත සමාජයම එක්විය යුතුය. එමෙන්ම වත්මන් ආණ්ඩුව ගනු ලබන සියලු තීන්දු තීරණවලට අවිචාරවත් ලෙස අවනත වෙමින් ඊට විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කරන්නවුන්ට සංවිධානාත්මක ලෙසින් පහර හෙළීම නිසා සමාජ ජාල තුළ “ඩෝබි බලකාය” යන සරදම් නමින් හැඳින්වෙන පිරිස් ද මෙහි බරපතළකම නිසි ලෙස වටහා නොගෙන කටයුතු කළ හොත් එහි අවසන් පව්කඳ ආණ්ඩුවේ කර මතට ඇද වැටීම ද වළක්වනු නොහැකිමය.
රීටා ජෙනට් පෙරේරා