නත්තල් සමය ළං වන විට මෙරට වෙළෙඳපොළ තුළ මස් වර්ග සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ යාම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. විශේෂයෙන්ම නත්තල් සාද, පවුලේ හමුවීම් සහ විවිධ උත්සව අවස්ථා වෙනුවෙන් ඌරු මස් ඇතුළු මාංශ ආහාර මිලදී ගැනීමට සැලකිය යුතු පිරිසක් උනන්දු වෙති. එහෙත් මෙවර එළඹෙන නත්තල් සමය ආසන්නයේ මෙරට ඌරු ගොවි කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති අප්‍රිකානු සූකර උණ (African Swine Fever – ASF) පිළිබඳ පුවත නිසා එම උත්සව සමයට වෙනස් ආකාරයක අවධානයක් යොමු වී තිබේ.
සත්ත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන වසංගත රෝග විශේෂඥ වෛද්‍ය ප්‍රදීප් කුමාරවඩු සඳහන් කර ඇති පරිදි, කොළඹ, ගම්පහ, කළුතර, අනුරාධපුර, මහනුවර සහ පුත්තලම යන දිස්ත්‍රික්කවල ඌරු ගොවිපොළ 48ක සතුන් 1,200ක් පමණ පරීක්ෂාවට ලක් කර තිබේ. එම පරීක්ෂණවලදී අප්‍රිකානු සූකර උණ වෛරසය ආසාදනය වූ සතුන් හඳුනාගෙන ඇති අතර, මෙරට ගොවිපොළ ආශ්‍රිතව රෝගය යළි පැතිර යාම පිළිබඳව ද බලධාරීන් අවධානය යොමු කර තිබේ.
මෙහිදී අවධාරණය කළ යුතු ප්‍රධාන කරුණක් තිබේ. අප්‍රිකානු සූකර උණ යනු ඌරන්ට වැළඳෙන බරපතළ වෛරස් රෝගයක් මිස මිනිසුන්ට ආසාදනය වන රෝගයක් නොවේ. එබැවින් මෙම රෝගය පිළිබඳ පුවත ඇසූ පමණින් ඌරු මස් අනුභව කරන මිනිසුන්ට එම වෛරසය වැළඳෙන බවක් අදහස් නොවේ. එහෙත් එය ඌරු ගොවි කර්මාන්තයට, සත්ත්ව සුබසාධනයට, මස් සැපයුම් ජාලයට සහ ගොවීන්ගේ ආර්ථිකයට බරපතළ බලපෑමක් කළ හැකි රෝගයකි.
අප්‍රිකානු සූකර උණ යනු කුමක්ද?
අප්‍රිකානු සූකර උණ යනු ගෘහාශ්‍රිත ඌරන්ට මෙන්ම වල් ඌරන්ට ද වැළඳිය හැකි, ඉතා වේගයෙන් පැතිර යා හැකි වෛරස් රෝගයකි. ලෝක සත්ත්ව සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WOAH) පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම රෝගය වැළඳුණු සතුන් අතර මරණ අනුපාතය ඇතැම් අවස්ථාවල සියයට සියයක් දක්වා ඉහළ යා හැකිය. එමෙන්ම මෙයට නිශ්චිත සුව කිරීමේ ප්‍රතිකාරයක් හෝ පුළුල් ලෙස භාවිත වන සාර්ථක එන්නතක් දැනට නොමැත.
මෙම රෝගය මුලින්ම හඳුනාගෙන ඇත්තේ අප්‍රිකානු මහාද්වීපයෙනි. එහෙත් පසුකාලීනව යුරෝපය, ආසියාව ඇතුළු ලෝකයේ රටවල් රැසකට එය ව්‍යාප්ත වී තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවෙන් ද 2024 ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා පළමු වරට රෝගය තහවුරු වූ බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ (FAO) ආසියානු හා පැසිෆික් කලාපීය තොරතුරු වාර්තාවේ සඳහන් වේ. 2025 වසරේදී ද මෙරට දිස්ත්‍රික්ක ගණනාවකින් රෝගය වාර්තා වී තිබිණි.
මෙම වෛරසය පැතිරීමේ ක්‍රමවේදය ද විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතුය. ආසාදිත සතුන් සමඟ සෘජු සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් පමණක් නොව, ආසාදිත සතුන්ගේ රුධිරය, මළද්‍රව්‍ය හෝ වෙනත් ශරීර තරල මඟින් දූෂිත වූ පාවහන්, ඇඳුම්, වාහන, උපකරණ සහ ආහාර මඟින් ද එය පැතිර යා හැකිය. විශේෂයෙන්ම නිසි ලෙස ප්‍රතිකාර නොකළ ආහාර අපද්‍රව්‍ය ඌරන්ට ලබාදීම රෝගය පැතිරීමේ අවදානම වැඩි කරන බව සත්ත්ව සෞඛ්‍ය විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
එබැවින් රෝගය පාලනය කිරීමේදී ගොවිපොළවල ජෛව ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පිටස්තර පුද්ගලයන්ගේ ගොවිපොළට ඇතුළුවීම පාලනය කිරීම, සතුන් හා උපකරණ අවිධිමත් ලෙස ගොවිපොළ අතර හුවමාරු කිරීම වැළැක්වීම, පාවහන් සහ වාහන විෂබීජහරණය කිරීම, ආසාදිත බවට සැක කෙරෙන සතුන් වෙන් කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ දක්නට ලැබුණු විට වහාම පශු වෛද්‍ය නිලධාරීන් දැනුවත් කිරීම ඒ අතර ප්‍රධාන වේ.
මිනිසුන්ට වැළඳෙන්නේ නැති වුවත් නොසලකා හැරිය නොහැකි රෝගයක්
අප්‍රිකානු සූකර උණ පිළිබඳ සමාජය තුළ ඇති විය හැකි අනවශ්‍ය බිය සහ සැබෑ අවදානම වෙන් කර හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය. ලෝක සත්ත්ව සෞඛ්‍ය සංවිධානය පැහැදිලිව සඳහන් කරන්නේ මෙම රෝගය මිනිසුන්ට ආසාදනය නොවන බවයි. ආසාදිත ඌරෙකු සමඟ ස්පර්ශ වීමෙන් හෝ ඌරු මස් ආහාරයට ගැනීමෙන් අප්‍රිකානු සූකර උණ මිනිසුන්ට වැළඳෙන්නේ නැත. එබැවින් මෙම රෝගය මිනිස් සෞඛ්‍යයට සෘජු තර්ජනයක් ලෙස හඳුන්වා දීම විද්‍යාත්මකව නිවැරදි නොවේ.
එහෙත් එයින් අදහස් වන්නේ රෝගය පැතිර යාම පිළිබඳව නොසැලකිලිමත් විය යුතු බව නොවේ. ආසාදිත ඌරන්ගේ මස් හෝ එයින් නිෂ්පාදනය කළ ඇතැම් ආහාර නිසි ලෙස පාලනය නොකර වෙනත් ඌරන්ට ලබාදීමෙන් වෛරසය තවදුරටත් පැතිර යා හැකිය. එබැවින් මිනිසුන්ට රෝගය නොවැළඳීම සහ ඌරු මස් නිෂ්පාදන මඟින් සත්ත්ව ගහනයට රෝගය පැතිරීම යනු එකිනෙකට වෙනස් කරුණු දෙකකි.
මෙහිදී තවත් වැදගත් වෙනසක් පෙන්වා දිය යුතුය. අප්‍රිකානු සූකර උණ නොවැළඳෙන බව පවසමින් ඕනෑම තැනකින්, ඕනෑම තත්ත්වයකින් ඌරු මස් මිලදී ගෙන පරිභෝජනය කිරීම සුදුසු යැයි නිගමනය කළ නොහැකිය. සාමාන්‍ය ආහාර සුරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන්, පශු වෛද්‍ය පරීක්ෂාව, නීත්‍යනුකූල මස් සැපයුම් ක්‍රමවේද සහ නිසි ලෙස ගබඩා කිරීම හා පිසීම අනිවාර්යයෙන්ම වැදගත්ය.
එබැවින් මෙම රෝගය සම්බන්ධයෙන් ජනතාව දැනුවත් කිරීමේදී රෝගයට ඇති සැබෑ ස්වභාවය පැහැදිලි කළ යුතු අතර, අනවශ්‍ය භීතියක් ඇති කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. එසේම රෝගය වසන් කිරීමෙන් හෝ එහි බරපතළකම අවතක්සේරු කිරීමෙන් ද කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නැත.
නත්තල් සමය සහ ඌරු මස් වෙළෙඳපොළ
ශ්‍රී ලංකාවේ නත්තල් උත්සව සංස්කෘතිය දෙස බැලීමේදී ආහාර පානවලට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. විශේෂයෙන් කිතුනු පවුල් අතර පමණක් නොව, විවිධ ආගමික හා සංස්කෘතික පසුබිම් සහිත පවුල් අතර ද නත්තල් සමය සාමූහිකව සතුට බෙදාගන්නා අවස්ථාවක් බවට පත්ව තිබේ.
කේක්, කුකීස්, විවිධ රසකැවිලි, මස් වර්ග සහ වෙනත් ආහාරවලින් සමන්විත නත්තල් මේසය මෙහි එක් සුවිශේෂී අංගයකි. ලෝකයේ ඇතැම් රටවල නත්තල් ප්‍රධාන ආහාරය ලෙස කළුකුම් මස් යොදා ගත්ත ද, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල හා පවුල්වල ඌරු මස් ආශ්‍රිත ආහාරවලට ද විශේෂ ඉල්ලුමක් පවතී.
ඒ අනුව නත්තල් සමය යනු ඌරු මස් අලෙවිය හා පරිභෝජනය සම්බන්ධයෙන් දේශීය වෙළෙඳපොළේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇති විය හැකි කාලයකි. මෙවැනි අවස්ථාවක අප්‍රිකානු සූකර උණ නැවත ව්‍යාප්ත වීම ඌරු ගොවීන්ට පමණක් නොව, මස් අලෙවිකරුවන්ට, ප්‍රවාහකයන්ට, ආහාර සැකසුම්කරුවන්ට සහ ඒ ආශ්‍රිත රැකියාවල නිරත පිරිසට ද ආර්ථික වශයෙන් බලපානු ඇත.
මෙහිදී ඌරු ගොවිපොළ හිමියන් මුහුණ දෙන ගැටලුව තේරුම් ගැනීම ද වැදගත්ය. රෝගයක් වාර්තා වූ පමණින් සමස්ත ඌරු මස් වෙළෙඳපොළ කෙරෙහිම පාරිභෝගික විශ්වාසය බිඳ වැටිය හැකිය. රෝගය මිනිසුන්ට නොවැළඳෙන බව විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කර තිබුණ ද, නිවැරදි තොරතුරු නොමැති පාරිභෝගිකයකු තුළ ඇති වන බිය එම වෙළෙඳපොළට බලපෑමක් ඇති කරයි.
මේ අතර ඇතැම් ඌරු ගොවිපොළ හිමියන් පවසන පරිදි, කුකුළු මස් වෙළෙඳපොළට වාසි සැලසීමේ අරමුණින් ඌරු මස් පිළිබඳ අනවශ්‍ය බියක් ඇති කිරීමට ඇතැම් කුකුළු ගොවිපොළ හිමියන් උනන්දු වන බවට ද චෝදනා පවතී. එහෙත් එවැනි චෝදනාවල සත්‍යතාව තහවුරු කරන ස්වාධීන සාක්ෂි නොමැති බැවින් ඒවා සත්‍ය කරුණු ලෙස පිළිගත නොහැකිය. රෝගයක් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක තොරතුරු වෙනත් ව්‍යාපාරික අරමුණු වෙනුවෙන් විකෘති කිරීම ද, එවැනි චෝදනා සාක්ෂි නොමැතිව ප්‍රචාරය කිරීම ද එකසේ වැරදිය.
නත්තලේ ආධ්‍යාත්මික පණිවිඩය මාංශ පරිභෝජනයට යටවිය යුතුද?
මෙහිදී අප අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් පැත්තක් තිබේ. එනම් නත්තලේ සැබෑ අරුත සහ නූතන සමාජය තුළ එය සැමරෙන ආකාරය අතර ඇති දුරස්ථභාවයයි.
කිතුනු දහමට අනුව නත්තල යනු යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ උපත සිහිපත් කරන ආගමික උත්සවයයි. එහි මූලික දේවධර්මීය පදනම වන්නේ දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය මනුෂ්‍ය ස්වභාවය ලබා ගැනීම හෙවත් ආත්මය මාංශවත් වීම පිළිබඳ ඉගැන්වීමයි. බයිබලයේ යොහන් සුබාරංචියේ පළමු පරිච්ඡේදයේ 14 වැනි වගන්තියෙහි සඳහන් වන පරිදි, වචනය මාංශවත් වී මනුෂ්‍යයන් අතර වාසය කළේය.
එහෙත් මෙහිදී මාංශගත වීම යන දේවධර්මීය සංකල්පය සහ සත්ත්ව මාංශ අනුභවය යන ලෞකික ක්‍රියාව එකිනෙකට පටලවා නොගත යුතුය. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ උපත සැමරීමේ ආගමික අරුත තුළ ඌරු මස් හෝ වෙනත් මාංශ ආහාර අනුභව කිරීම අනිවාර්ය අංගයක් බවට පත් කර නැත. නත්තල් මේසයේ ආහාර පාන යනු විවිධ සමාජවල සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන්ට අනුව හැඩගැසුණු අංග මිස කිතුනු දහමේ මූලික ආගමික නියමයක් නොවේ.
ශ්‍රී ලාංකේය කතෝලික සභා ඉතිහාසය තුළ ද නත්තලේ මෙම ආධ්‍යාත්මික අරුත පිළිබඳව අවධාරණය කළ පූජක ප්‍රජාවක් සිටියහ. විශේෂයෙන් හලාවත පදවියේ ප්‍රථම රදගුරු අතිගරු එඩ්මන්ඩ් පීරිස් හිමිපාණන් ඇතුළු මෙරට පැරණි කතෝලික පූජක පරපුරේ ආගමික හා සංස්කෘතික මැදිහත්වීම් සිහිපත් කිරීම මෙහිදී වැදගත්ය.
එවැනි ආධ්‍යාත්මික පණිවිඩයක මූලික හරය වූයේ නත්තල යනු හුදෙක් බාහිර උත්සවශ්‍රීයක් හෝ ආහාර පානවලින් පිරුණු සාදයක් නොවන බවයි. එය මනුෂ්‍යත්වය, කරුණාව, අන්‍යයන් කෙරෙහි දයාව, බෙදාහදා ගැනීම සහ ආත්ම පරිත්‍යාගය පිළිබඳ සිහිපත් කිරීමකි.
එහෙත් අද වන විට නත්තලේ මෙම ආධ්‍යාත්මික හරය අභිබවා එහි වාණිජමය හා පාරිභෝගිකවාදී ස්වභාවය ඉස්මතු වී තිබේද යන්න විමසා බැලිය යුතුය. නත්තලට අවශ්‍ය වන්නේ කොපමණ මුදලක් වැය කළ හැකිද, මේසයට එකතු කළ හැකි ආහාර වර්ග මොනවාද, තෑගි වශයෙන් මිලදී ගත හැක්කේ මොනවාද යන්න පිළිබඳ තරගයක් බවට එය පත්වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබේ.
නව ලිබරල්වාදී සමාජ ආර්ථික ක්‍රමය තුළ පාරිභෝගිකවාදය මිනිසාගේ ජීවිතයේ බොහෝ අංශ පාලනය කරන බලවේගයක් බවට පත්ව තිබේ. ආගමික උත්සව පවා වෙළෙඳපොළේ අවශ්‍යතා අනුව ප්‍රතිනිර්මාණය වීම එහි එක් ප්‍රතිඵලයකි. නත්තලේ ආධ්‍යාත්මික පණිවිඩය වෙනුවට එහි වෙළෙඳ වටිනාකම ඉස්මතු වීම මේ සම්බන්ධයෙන් අපට දැකිය හැකි නිදසුනකි.
එබැවින් නත්තලේ සැබෑ අරුත පිළිබඳ නව සංවාදයක් ගොඩනැඟීම කාලීන අවශ්‍යතාවකි. ඒ සඳහා ආගමික නායකයන්ට පමණක් නොව, සමාජ විද්‍යාඥයන්ට, පරිසරවේදීන්ට සහ ජනමාධ්‍යවේදීන්ට ද කාර්යභාරයක් තිබේ.
රෝග පාලනයත් මනුෂ්‍යත්වයත් දෙකම රැකගත යුතුය
අප්‍රිකානු සූකර උණ පිළිබඳව මතුව ඇති වර්තමාන තත්ත්වය තුළ රජයේ සත්ත්ව සෞඛ්‍ය බලධාරීන්ගේ වගකීම ද විශේෂයෙන් අවධාරණය කළ යුතුය. රෝගය වාර්තා වූ ගොවිපොළවල තත්ත්වය විද්‍යාත්මකව පරීක්ෂා කිරීම, ආසාදිත සතුන් හඳුනා ගැනීම, රෝගය තවදුරටත් පැතිරීම වැළැක්වීම සහ ගොවීන්ට අවශ්‍ය තාක්ෂණික උපදෙස් ලබාදීම එහි ප්‍රධාන අංග විය යුතුය.
එසේම රෝගය හේතුවෙන් සතුන් විනාශ කිරීමට සිදුවන අවස්ථාවලදී අදාළ නීති හා පශු වෛද්‍ය නිර්දේශ අනුගමනය කළ යුතුය. එවැනි ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් ආර්ථික හානිවලට මුහුණ දෙන ගොවීන්ට සාධාරණ වන්දි හා වෙනත් සහන සැලසීම පිළිබඳව ද රජය අවධානය යොමු කළ යුතුය.
විශේෂයෙන්ම කුඩා හා මධ්‍යම පරිමාණ ඌරු ගොවීන්ට මෙවැනි වසංගතයකින් ගොඩ ඒම පහසු කාර්යයක් නොවේ. ඔවුන්ගේ ජීවනෝපාය පමණක් නොව, ඔවුන් යටතේ සේවය කරන කම්කරුවන්ගේ ආදායම් මාර්ග ද මෙයින් බලපෑමට ලක්විය හැකිය. එබැවින් රෝග පාලනය යනු සතුන්ගේ සෞඛ්‍යය පමණක් නොව, මිනිසුන්ගේ ආර්ථික හා සමාජ ආරක්ෂාව ද සලකා බැලිය යුතු ක්‍රියාවලියකි.
අනෙක් අතට, නත්තල් සමයේදී ඌරු මස් මිලදී ගැනීමේදී පාරිභෝගිකයන් ද වගකීමෙන් කටයුතු කළ යුතුය. නීත්‍යනුකූලව පරීක්ෂා කරන ලද මස් අලෙවිසල්වලින් මස් මිලදී ගැනීමත්, සැක සහිත මස් හෝ අවිධිමත් ලෙස ඝාතනය කළ සතුන්ගේ මස් මිලදී ගැනීමෙන් වැළකීමත් වැදගත්ය. රෝගය මිනිසුන්ට නොවැළඳෙන බව දැන සිටීමෙන් ආහාර සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ අනෙකුත් වගකීම් අමතක නොකළ යුතුය.
අවසානයේ අපට පැවසීමට ඇත්තේ අප්‍රිකානු සූකර උණ සහ නත්තල අතර සම්බන්ධය හුදෙක් ඌරු මස් මිල හා වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට සීමා නොවන බවයි. එය සත්ත්ව සෞඛ්‍යය, ගොවි ආර්ථිකය, පාරිභෝගික දැනුවත්භාවය, ආහාර සංස්කෘතිය සහ ආගමික උත්සවවල සැබෑ අරුත යන අංශ ගණනාවක් ස්පර්ශ කරන මාතෘකාවකි.
නත්තල සැමරීම සඳහා මිල අධික ආහාර මේසයක් සකස් කිරීම අනිවාර්ය නැත. තමන් සතු දෙයක් තවත් අයකු සමඟ බෙදා ගැනීම, අසරණයකුට පිහිට වීම, සතෙකුට හිංසා නොකිරීම සහ සමාජයේ යහපැවැත්ම වෙනුවෙන් කැපවීම තුළින් ද නත්තලේ සැබෑ අරුත ප්‍රකාශ කළ හැකිය.
එබැවින් අප්‍රිකානු සූකර උණ පිළිබඳ විද්‍යාත්මක දැනුවත්භාවය හා වගකීම්සහගත සත්ත්ව පාලනය ප්‍රවර්ධනය කරන අතරම, නත්තලේ ආධ්‍යාත්මික හරය පිළිබඳව ද යළි සිතා බැලීමට මෙය අවස්ථාවක් කරගත හැකිය. එඩ්මන්ඩ් පීරිස් හිමිපාණන් ඇතුළු මෙරට පැරණි කිතුනු පූජක පරපුර අවධාරණය කළ ආධ්‍යාත්මික පණිවිඩය නූතන පාරිභෝගිකවාදී සමාජය තුළ යළි කියවා ගැනීමට කිතුනු සමාජය උනන්දු වන්නේ නම්, එය වඩාත් අර්ථවත් නත්තල් සැමරුමකට මඟ පාදනු ඇත.
රීටා ජෙනට් පෙරේරා