ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 2026 ජනවාරි මාසය සඳහා වන “දුප්පත්කමේ ඉම” හෙවත් දරිද්රතා රේඛාව (Poverty Line) පිළිබඳ නවතම දත්ත නිකුත් කර ඇත. එමගින් ශ්රී ලංකාවේ විවිධ ප්රදේශවල වෙසෙන පුද්ගලයෙකුට තම මූලික ජීවන අවශ්යතා සපුරා ගැනීම සඳහා මසකට අවම වශයෙන් කොපමණ මුදලක් අවශ්යද යන්න පිළිබඳ යාවත්කාලීන වූ පැහැදිලි චිත්රයක් ලබා දෙයි. මෙම සංඛ්යාලේඛන හුදෙක් ඉලක්කම් පෙළක් පමණක් නොවේ. එමගින් දිස්ත්රික්කයෙන් දිස්ත්රික්කයට ජීවන වියදම වෙනස් වන ආකාරය සහ පුද්ගලයෙකු ජීවත් වන ස්ථානය අනුව දිළිඳුකම ඉතා වෙනස් ස්වරූපයක් ගන්නා ආකාරය තේරුම් ගැනීමට අපට හැකියාව ලැබේ.
සරල වචනයෙන් කිවහොත්, දිළිඳුකම යනු ආහාර, නිවාස, ඇඳුම් පැලඳුම්, ප්රවාහනය, සෞඛ්ය පහසුකම් සහ අධ්යාපනය වැනි එදිනෙදා මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට ප්රමාණවත් මුදල් නොමැති වීමයි. දරිද්රතා රේඛාව යනු පුද්ගලයෙකුට හෝ පවුලකට තම එදිනෙදා මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීම සඳහා අවශ්ය වන අවම ආදායම් හෝ වියදම් මට්ටමයි. යම් පුද්ගලයෙකුගේ මාසික වියදම මෙම රේඛාවට වඩා අඩු නම්, එම පුද්ගලයා දිළිඳු අයෙකු ලෙස සැලකේ. වියදම මෙම රේඛාවට වඩා වැඩි නම්, එම පුද්ගලයා දිළිඳු නොවන අයෙකු ලෙස වර්ග කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, දරිද්රතා රේඛාවට ඉහළින් සිටීම යනු එම පුද්ගලයා ධනවත් අයෙකු බව ඉන් අදහස් නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ එම පුද්ගලයාට අවම ජීවන අවශ්යතා පියවා ගැනීමට හැකි වී තිබෙන බව පමණි.
2026 ජනවාරි මාසය සඳහා වන ජාතික දරිද්රතා රේඛාව එක් අයෙකුට මසකට රුපියල් 16,730 කි. මෙය සමස්ත රටේම සාමාන්ය අගයයි. නමුත් දිස්ත්රික් මට්ටමින් දත්ත පරීක්ෂා කිරීමේදී රට පුරා පවතින ජීවන වියදමේ විවිධාකාර වූ ස්වරූපයන් පැහැදිලිව දැකගත හැකිය. මෙරට ඉහළතම දරිද්රතා රේඛාව වාර්තා වන්නේ කොළඹ දිස්ත්රික්කයෙනි. එහිදී පුද්ගලයෙකුට මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීම සඳහා මසකට රුපියල් 18,044 ක් අවශ්ය වේ. කොළඹ යනු මෙරට ප්රධානතම වාණිජ සහ පරිපාලන කේන්ද්රස්ථානය වන අතර දෛනික ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වෙළඳපොළ මත රඳා පවතී. නිවාස කුලී, ප්රවාහනය, වෙළෙඳසල්වලින් මිලදී ගන්නා ආහාර සහ පෞද්ගලික සේවා අනෙකුත් බොහෝ දිස්ත්රික්කවලට වඩා මෙහිදී මිල අධිකය. බොහෝ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට සහ දෛනික වැටුප් ලබන සේවකයින්ට, ආහාර මිලෙහි හෝ බස් ගාස්තුවල සිදු වන සුළු වැඩිවීමක් පවා සිය කුටුම්භය මෙම අවම මට්ටමට වඩා පහළට ඇද දැමීමට වහාම හේතු විය හැකිය. කොළඹ දිස්ත්රික්කයේ මෙම දරිද්රතා රේඛාවේ අගය, නාගරික ජීවිතය ඉහළ දෛනික වියදම් සමඟ කොතරම් තදින් බැඳී තිබේද යන්න පැහැදිලිව පෙන්වා දෙයි.
2026 ජනවාරි මාසය සඳහා වන ජාතික දරිද්රතා රේඛාව එක් අයෙකුට මසකට රුපියල් 16,730 කි. මෙය සමස්ත රටේම සාමාන්ය අගයයි. නමුත් දිස්ත්රික් මට්ටමින් දත්ත පරීක්ෂා කිරීමේදී රට පුරා පවතින ජීවන වියදමේ විවිධාකාර වූ ස්වරූපයන් පැහැදිලිව දැකගත හැකිය. මෙරට ඉහළතම දරිද්රතා රේඛාව වාර්තා වන්නේ කොළඹ දිස්ත්රික්කයෙනි. එහිදී පුද්ගලයෙකුට මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීම සඳහා මසකට රුපියල් 18,044 ක් අවශ්ය වේ. කොළඹ යනු මෙරට ප්රධානතම වාණිජ සහ පරිපාලන කේන්ද්රස්ථානය වන අතර දෛනික ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වෙළඳපොළ මත රඳා පවතී. නිවාස කුලී, ප්රවාහනය, වෙළෙඳසල්වලින් මිලදී ගන්නා ආහාර සහ පෞද්ගලික සේවා අනෙකුත් බොහෝ දිස්ත්රික්කවලට වඩා මෙහිදී මිල අධිකය. බොහෝ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට සහ දෛනික වැටුප් ලබන සේවකයින්ට, ආහාර මිලෙහි හෝ බස් ගාස්තුවල සිදු වන සුළු වැඩිවීමක් පවා සිය කුටුම්භය මෙම අවම මට්ටමට වඩා පහළට ඇද දැමීමට වහාම හේතු විය හැකිය. කොළඹ දිස්ත්රික්කයේ මෙම දරිද්රතා රේඛාවේ අගය, නාගරික ජීවිතය ඉහළ දෛනික වියදම් සමඟ කොතරම් තදින් බැඳී තිබේද යන්න පැහැදිලිව පෙන්වා දෙයි.
ගම්පහ දිස්ත්රික්කයේ ද මෙවැනිම තත්ත්වයක් දක්නට ලැබෙන අතර, එහි දරිද්රතා රේඛාව පුද්ගලයෙකුට මසකට රුපියල් 17,951 කි. ගම්පහ නගරය අගනුවරින් බැහැර ආසන්නතම නාගරික ව්යාප්තියක් ලෙස ශීඝ්රයෙන් දියුණු වී ඇත. විශාල පිරිසක් රැකියා සඳහා කොළඹට ගමන් කරන අතර, එම දිස්ත්රික්කය තුළ නිවාස, පෞද්ගලික අධ්යාපනය, ප්රවාහන සේවා සහ වාණිජ කටයුතු ශක්තිමත් වර්ධනයක් අත්කරගෙන තිබේ. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඉඩම් මිල, නිවාස කුලී සහ පාරිභෝගික වියදම් ඉහළ ගොස් ඇත. ගම්පහ දිස්ත්රික්කයේ ඉහළ දරිද්රතා රේඛාව පෙන්වා දෙන්නේ නාගරික ජීවිතයේ වියදම් පීඩනය දැන් කොළඹට පමණක් සීමා නොවී අසල්වැසි දිස්ත්රික්කවලට ද පැතිරෙමින් පවතින බවයි.
මෙම නාගරික ව්යාප්තියට සමීපව සම්බන්ධ වී ඇති තවත් දිස්ත්රික්කයක් වන්නේ කළුතර වන අතර, එහි දරිද්රතා රේඛාව රුපියල් 17,562 කි. කළුතර දිස්ත්රික්කයේ කොටස් තවමත් අර්ධ-ග්රාමීය මට්ටමේ පැවතියද, බොහෝ ප්රජාවන් බස්නාහිර පළාතේ ආර්ථිකයට දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී සිටියි. ග්රාමීය ජීවන රටාව සහ නාගරික වියදම් රටාවන්ගේ මෙම එකතුව කළුතර දිස්ත්රික්කය ද මෙරට ඉහළ වියදම් සහිත දිස්ත්රික්ක අතරට ඇතුළත් කරයි.
රටේ අභ්යන්තරය දෙසට ගමන් කිරීමේදී තත්ත්වය වඩාත් සමබර වෙමින් පවතී. මහනුවර දිස්ත්රික්කයේ දරිද්රතා රේඛාව පුද්ගලයෙකුට මසකට රුපියල් 16,983 කි. එය ජාතික සාමාන්යයට ඉතා ආසන්න අගයකි. මහනුවර මධ්යම පළාතේ ප්රධාන කලාපීය කේන්ද්රස්ථානය වන අතර, එහි ප්රධාන රෝහල්, විශ්වවිද්යාල, රජයේ කාර්යාල සහ විවිධ සංචාරක ආයතනයන් පිහිටා ඇත. මෙහි ජීවන වියදම කොළඹ හෝ ගම්පහ තරම් ඉහළ නොවුණද, බොහෝ කෘෂිකාර්මික දිස්ත්රික්කවලට වඩා එය ඉහළය. මහනුවර වෙසෙන පවුල් බොහෝ විට නිවාස, ප්රවාහනය සහ පාසල් අධ්යාපනයට සම්බන්ධ වියදම් ඉහළ යාමකට මුහුණ දෙන අතර, ඔවුන්ගේ ආදායම් එම වේගයෙන්ම ඉහළ නොයෑම ගැටලුවකි. එම නිසා මහනුවර දිස්ත්රික්කය මගින් නියෝජනය කරන්නේ ජීවන තත්ත්වය මධ්යස්ථ වුවත් මූල්ය පීඩනය ක්රමයෙන් ඉහළ යන බොහෝ පළාත් නගරවල පවතින යථාර්ථයයි.
නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කය විශේෂයෙන්ම අවධානයට ලක් විය යුතු කලාපයක් වන අතර, එහි දරිද්රතා රේඛාව පුද්ගලයෙකුට මසකට රුපියල් 17,593 දක්වා ළඟා වේ. බැලූ බැල්මට මෙය පුදුමයට කරුණක් ලෙස පෙනිය හැක්කේ එම දිස්ත්රික්කය බොහෝ දුරට ග්රාමීය සහ වතු ආශ්රිත ප්රදේශයක් බැවිනි. කෙසේ වෙතත්, නුවරඑළිය භූගෝලීය වශයෙන් දුෂ්කර ප්රදේශයක් වන අතර මධ්යම කඳුකරයේ පිහිටා තිබේ. ආහාර, ඉන්ධන සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය ද්රව්ය එම ප්රදේශයට ප්රවාහනය කිරීම වියදම් අධික වන අතර ප්රදේශයේ ඇති සැපයුම් විකල්ප ද සීමිතය. මෙයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහළ ජීවන වියදම නාගරික සංවර්ධනයේ ප්රතිඵලයක් පමණක් නොවන බවයි. භූගෝලීය පිහිටීම සහ ප්රවේශ වීමට ඇති මාර්ගයන් ද දෛනික ජීවිතය කොතරම් වියදම් සහිත ද යන්න තීරණය කිරීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
උතුරු පළාතේ යාපනය දිස්ත්රික්කය පුද්ගලයෙකුට මසකට රුපියල් 16,327 ක දරිද්රතා රේඛාවක් වාර්තා කරන අතර එය ජාතික සාමාන්යයට වඩා පහළින් පවතී. බොහෝ මූලික භාණ්ඩ බස්නාහිර පළාතට වඩා ලාභදායී වන අතර නිවාස වියදම් ද සාමාන්යයෙන් පහළ මට්ටමක පවතී. කෙසේ වෙතත්, අඩු දරිද්රතා රේඛාව මගින් අනිවාර්යයෙන්ම පවුල්වල ජීවන තත්ත්වය හොඳ බවක් අදහස් නොවේ. බොහෝ දෙනා සඳහා රැකියා අවස්ථා සීමිතව පවතින අතර, බොහෝ පවුල් අක්රමවත් හෝ අවිධිමත් ආදායම් මාර්ග මත රඳා පවතී. යාපනයේ දී ප්රධාන අභියෝගය වන්නේ ජීවන වියදම පමණක් නොවන අතර, එම අඩු මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට පවා අවශ්ය ස්ථාවර සහ ප්රමාණවත් ආදායමක් උපයා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවයයි.
ජාතික මට්ටමේ පහළම අගය සටහන් වන්නේ මොණරාගල දිස්ත්රික්කයෙන් වන අතර, එහි දරිද්රතා රේඛාව පුද්ගලයෙකුට මසකට රුපියල් 15,997 කි. එය ශ්රී ලංකාවේ අවම අගයයි. මොණරාගල බොහෝ දුරට කෘෂිකාර්මික කලාපයක් වන අතර ජනගහනය විසිරී ඇත. නිවාස වියදම් අඩු අතර බොහෝ පවුල් තමන්ගේම ආහාරවලින් කොටසක් වගා කර ගන්නා අතර එමගින් වෙළඳපොළ වියදම් අඩු කර ගනී. බොහෝ දිස්ත්රික්කවලට වඩා ජීවන වියදම අවම වීමට හේතුව මෙම සාධක මගින් පැහැදිලි වේ. කෙසේ වෙතත්, මොණරාගල ද බරපතළ සංවර්ධන අභියෝගවලට මුහුණ දෙයි. වැටුප් සාමාන්යයෙන් අඩුය, රැකියා අවස්ථා සීමිතය. උසස් අධ්යාපනය සහ විශේෂිත සේවාවන් වෙත ප්රවේශය දුර්වලය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ පවුල් මෙම අඩු දරිද්රතා රේඛාවට පවා ළඟා වීමට අවශ්ය ආදායමක් උපයා ගැනීමට දැඩි අරගලයක යෙදී සිටිති.
මෙම දිස්ත්රික් අගයන් එකට තබා බැලූ විට, පැහැදිලි ජාතික රටාවන් මතුවෙයි. නාගරික සහ ඉහළ වාණිජකරණය වූ දිස්ත්රික්ක, විශේෂයෙන් බස්නාහිර පළාතේ සහ ඒ අවට ඇති ඒවා, ඉහළතම දරිද්රතා රේඛා පෙන්වයි. සේවාවන් සහ යටිතල පහසුකම් වෙත වඩා හොඳ ප්රවේශයක් ඇති බව මෙයින් පෙන්වුවද, අනෙක් අතට සෑම අත්යවශ්ය භාණ්ඩයක් සඳහාම ඉහළ මිලක් ගෙවීමට සිදුවන බව ද නිරූපණය කරයි. කොළඹ, ගම්පහ සහ කළුතර වැනි දිස්ත්රික්ක මගින් නාගරික ජීවිතයේ වියදම අඛණ්ඩව ඉහළ යන ආකාරය ඉස්මතු කරයි.
ඒ සමඟම, මොණරාගල සහ උතුරු හා නැගෙනහිර දිස්ත්රික්ක කිහිපයක් ඇතුළුව අභ්යන්තර සහ කෘෂිකාර්මික දිස්ත්රික්ක අඩු දරිද්රතා රේඛා වාර්තා කරන්නේ දෛනික වියදම් අඩු බැවිනි. නමුත් මෙම ප්රදේශවල ආදායම් අනාරක්ෂිතභාවය, රැකියා වියුක්තිය සහ ආර්ථික විවිධාංගීකරණය සීමිත වීම ප්රධාන ගැටලු ලෙස පවතී. ආදායම් අස්ථායී හෝ කන්නය මත රඳා පවතින්නේ නම් අඩු ජීවන වියදම් මගින් පවුල් දිළිඳුකමෙන් ආරක්ෂා නොකරයි.
මහනුවර සහ නුවරඑළිය වැනි දිස්ත්රික්ක මෙම අන්ත දෙක අතරට වැටේ. අගනුවර දක්නට ලැබෙන දැඩි වාණිජ ක්රියාකාරකම් නොමැතිව වුවද, කලාපීය මධ්යස්ථාන සහ භූගෝලීය වශයෙන් සීමිත ප්රදේශවල මධ්යස්ථ සිට ඉහළ ජීවන වියදම් අත්විඳිය හැකි ආකාරය ඔවුන් පෙන්නුම් කරයි.
මෙම සංඛ්යා මගින් දරිද්රතා රේඛාවෙහිම ඇති වැදගත් සීමාවන් අපට මතක් කර දෙයි. දරිද්රතා රේඛාව මගින් නිරූපණය කරන්නේ ජීවත් වීමට අවශ්ය අවම වියදම් මට්ටම පමණි. නිවාසවල ගුණාත්මකභාවය, පිරිසිදු ජලය සඳහා ප්රවේශය, රැකියා සුරක්ෂිතභාවය හෝ පවුලක දිගුකාලීන සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව එය කිසිවක් නොකියයි. විවිධ දිස්ත්රික්කවල දරිද්රතා රේඛාවට මදක් ඉහළින් ජීවත් වන පවුල් දෙකකට සුවපහසුව, අවස්ථාවන් සහ අනාගත අපේක්ෂාවන් සම්බන්ධයෙන් ඉතා වෙනස් මට්ටම්වලට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකිය.
රජයේ ප්රතිපත්ති දෘෂ්ටි කෝණයකින් බලන කල, දිස්ත්රික් දරිද්රතා රේඛා අගයන් මගින් ප්රදේශයේ ස්වභාවයට සංවේදී ප්රතිචාරවල අවශ්යතාව අවධාරණය කරයි. කොළඹ අරගල කරන පවුලක් මූලික වශයෙන් මුහුණ දෙන්නේ අධික නිවාස කුලී, ප්රවාහන වියදම් සහ ආහාර මිල ගණන් හේතුවෙන් ඇති වන පීඩනයටය. මොණරාගල හෝ යාපනයේ අරගල කරන පවුලක් මුහුණ දෙන්නේ වෙනස් අභියෝගයකටය; එනම් සීමිත රැකියා අවස්ථා සහ අඩු ආදායම් විභවයයි. දිළිඳුකම අඩු කිරීම සඳහා වන එකම ජාතික ප්රවේශයකට මෙම විවිධ යථාර්ථයන්ට සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිචාර දැක්විය නොහැකිය.
සාමාන්ය පුරවැසියන් සඳහා, මෙම සංඛ්යා මගින් ජාතික සාමාන්යයන් ස්ථාවර බව පෙනුණද, බොහෝ දෙනෙකුට “ජීවන වියදම වැඩි වී ඇත” යන හැඟීම දැනෙන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වේ. සැබෑ දරිද්රතා අත්දැකීම හැඩගැසෙන්නේ දේශීය වෙළඳපොළ, දේශීය රැකියා තත්ත්වයන් සහ සෑම දිස්ත්රික්කයකම ඇති සේවාවන්වල පහසුව මතය.
සාමාන්ය පුරවැසියන් සඳහා, මෙම සංඛ්යා මගින් ජාතික සාමාන්යයන් ස්ථාවර බව පෙනුණද, බොහෝ දෙනෙකුට “ජීවන වියදම වැඩි වී ඇත” යන හැඟීම දැනෙන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වේ. සැබෑ දරිද්රතා අත්දැකීම හැඩගැසෙන්නේ දේශීය වෙළඳපොළ, දේශීය රැකියා තත්ත්වයන් සහ සෑම දිස්ත්රික්කයකම ඇති සේවාවන්වල පහසුව මතය.
මේ නිසා ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද 2026 ජනවාරි සමස්ත දරිද්රතා රේඛා සංඛ්යාවන් පෙන්වා දෙන්නේ ශ්රී ලංකාවේ දරිද්රතා අභියෝගය රට පුරා එකම ආකාරයකින් නොපවතින බවයි. රුපියල් 18,044 ක දරිද්රතා රේඛාවක් සහිත කොළඹ, නාගරික ජීවිතයේ අධික වියදම් පීඩනය නියෝජනය කරන අතර, රුපියල් 15,997 ක් සහිත මොණරාගල, ග්රාමීය ප්රදේශවල අඩු වියදම් නමුත් අඩු ආදායම් ලබන යථාර්ථය පිළිබිඹු කරයි. ගම්පහ, කළුතර, මහනුවර, නුවරඑළිය සහ යාපනය වැනි දිස්ත්රික්ක එක් එක් ජීවන වියදම් සහ ජීවනෝපා අවස්ථාවන්හි විවිධ සංයෝජනයන් හෙළි කරයි. ශ්රී ලංකාවට තම ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතයට සැබවින්ම ගැළපෙන ආකාරයෙන් දිළිඳුකම විසඳන සාධාරණ සහ ඵලදායී උපාය මාර්ග සැලසුම් කිරීමට අවශ්ය නම්, මෙම වෙනස්කම් අවබෝධ කර ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක