සාමාන්ය කාලගුණික අගයන් (Climatological Normals) ඉක්මවා යන දැඩි නියඟය හෙවත් ඉඩෝරය යනු ශ්රී ලාංකීය ජන සමාජයට හා කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියට නුහුරු නුපුරුදු සංසිද්ධියක් නොවේ. එහෙත් වර්තමානය වන විට තාක්ෂණික හා විද්යාත්මක දියුණුවත් සමඟ මෙම ස්වාභාවික ව්යසනයන් පිටුපස ඇති ගෝලීය දේශගුණික සාධක නිවැරදිව අනාවරණය කර ගැනීමට විද්යාඥයන් සමත්ව ඇත. ඒ අනුව, 2026 වසරේ මැද භාගයේදී ශ්රී ලංකාව ඇතුළු කලාපයට බලපෑම් එල්ල කළ හැකි ‘එල්නිනෝ’ (El Niño) දේශගුණික රටාව පිළිබඳව ශ්රී ලංකා කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ ජාත්යන්තර දේශගුණික ආයතන විසින් මේ වන විටත් නිල අනතුරු ඇඟවීම් සහ පුරෝකථනයන් නිකුත් කර තිබේ. පැසිෆික් සාගරයේ මතුපිට ජලයේ සිදුවන අසාමාන්ය උණුසුම් වීම් පාදක කරගනිමින් නිර්මාණය වන මෙම සංසිද්ධිය, ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත දේශගුණික රටාව උඩුයටිකුරු කිරීමට සෘජුවම දායක වනු ඇත. මෙය අපට කෙසේවත් යහපත් ආරංචියක් නොවේ. නමුත් මෙම අනතුරු ඇඟවීම ශ්රී ලාංකික ජන සමාජයට කොතෙක් අවශෝෂණය වී තිබේ ද යන්න ගැටලුවකි.
නවතම දේශගුණික දත්ත සහ නිරීක්ෂණවලට අනුව, එළඹෙන ජූනි සහ අගෝස්තු අතර කාලසීමාව තුළ මෙම එල්නිනෝ තත්ත්වය වර්ධනය වීමේ සම්භාවිතාව 82% කට වඩා ඉහළ අගයක පවතී. මෙහි ආසන්නතම සහ සෘජු ප්රතිඵලය වනුයේ ඉදිරි ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී දිවයිනට ලැබෙන වර්ෂාපතනය සාමාන්ය අගයට වඩා බෙහෙවින් පහත වැටීමයි. විශේෂයෙන්ම ශ්රී ලංකාවට ප්රධාන වශයෙන් වැසි රැගෙන එන නිරිතදිග මෝසම් සුළං ප්රවාහය මේ හේතුවෙන් දුර්වල වන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බස්නාහිර, දකුණ සහ මධ්යම කඳුකරය ආශ්රිත කලාපවලට සැලකිය යුතු වියළි කාලගුණයක් හෝ දැඩි නියඟ තත්ත්වයක් හෙවත් ඉඩෝරයක් ඇතිවීමේ දැඩි අවදානමක් උද්ගතව ඇත.
නවතම දේශගුණික දත්ත සහ නිරීක්ෂණවලට අනුව, එළඹෙන ජූනි සහ අගෝස්තු අතර කාලසීමාව තුළ මෙම එල්නිනෝ තත්ත්වය වර්ධනය වීමේ සම්භාවිතාව 82% කට වඩා ඉහළ අගයක පවතී. මෙහි ආසන්නතම සහ සෘජු ප්රතිඵලය වනුයේ ඉදිරි ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී දිවයිනට ලැබෙන වර්ෂාපතනය සාමාන්ය අගයට වඩා බෙහෙවින් පහත වැටීමයි. විශේෂයෙන්ම ශ්රී ලංකාවට ප්රධාන වශයෙන් වැසි රැගෙන එන නිරිතදිග මෝසම් සුළං ප්රවාහය මේ හේතුවෙන් දුර්වල වන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බස්නාහිර, දකුණ සහ මධ්යම කඳුකරය ආශ්රිත කලාපවලට සැලකිය යුතු වියළි කාලගුණයක් හෝ දැඩි නියඟ තත්ත්වයක් හෙවත් ඉඩෝරයක් ඇතිවීමේ දැඩි අවදානමක් උද්ගතව ඇත. සාමාන්යයෙන් කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා මහා හෝ මධ්ය පරිමාණ වැව් ඉදි නොවූ හෝ අවම වශයෙන් ඉදි වූ, මෝසම් වැස්සෙන් පෝෂණය වන කොළඹ, ගම්පහ, රත්නපුර, කෑගල්ල වැනි දිස්ත්රික්ක ඇතුළු මධ්යම කඳුකරයේ සංවේදී කලාප ජල හිඟයකට මුහුණ දීම සමස්ත රටේම පැවැත්මට තර්ජනයකි.
මෙම දේශගුණික විපර්යාසය කෙටිකාලීන පීඩාවකට පමණක් සීමා නොවන අතර, විද්යාත්මක පුරෝකථනයන්ට අනුව මෙහි බලපෑම 2026 අග භාගයේ සිට 2027 මුල් භාගය දක්වාම දිව යා හැකිය. එල්නිනෝ වක්රයක සාමාන්ය ආයු කාලය මාස 9 සිට 12 දක්වා වන බැවින්, මෙවර තත්ත්වය 2027 පෙබරවාරි දක්වා සක්රීයව පවතිනු ඇතැයි ලෝක කාලගුණ විද්යා සංවිධානය (WMO) පෙන්වා දී තිබේ. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමත් සමඟ මෙවර නිර්මාණය වන්නේ දශක කිහිපයකින් ලොවට බලපාන ප්රබලම ‘සුපිරි එල්නිනෝ’ (Super El Niño) තත්ත්වයක් විය හැකි බවයි. එමෙන්ම 2026 නොවැම්බර් සහ 2027 ජනවාරි අතර කාලයේදී මෙය ඉතා ප්රබල (Strong El Niño) තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ 40% ක සම්භාවිතාවක් ද පවතී.
මෙම මහා ඉඩෝරය හේතුවෙන් මෙරට ප්රධාන ක්ෂේත්ර කිහිපයකටම සෘජු හා බරපතළ බලපෑම් එල්ල වේ. ප්රධාන වශයෙන්ම, අප්රේල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා දිවෙන යල කන්නයේ කෘෂිකාර්මික වගාවන්ට ජල හිඟය තදින්ම බලපෑ හැකි අතර, පාංශු තෙතමනය ශීඝ්රයෙන් වියළී යාම හේතුවෙන් ජාතික අස්වැන්න විශාල වශයෙන් පහත වැටීමේ අවදානමක් පවතී. කෘෂිකර්මාන්තයට අමතරව, ජලාශ්රිත ප්රදේශවලට වැසි අඩුවීම නිසා ඉදිරි මාසවලදී ජල විදුලි උත්පාදනයට බාධා එල්ල වන අතර, එය රටේ බලශක්ති අර්බුදයක් කරා මඟ පෑදිය හැකිය. මීට අමතරව දේශගුණික උඩුයටිකුරු වීම් (Climate Whiplash) නමැති පරස්පර සංසිද්ධිය හේතුවෙන්, මෙම වසර අග භාගයේදී (දෙසැම්බර් – පෙබරවාරි) ඊසානදිග මෝසම් කාලයේදී උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වලට සාමාන්යයට වඩා අධික වැසි හෝ හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇති වීමේ අවදානමක් ද මින් නිර්මාණය වේ.
ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් තවමත් සිය ජීවනෝපාය සඳහා කෘෂිකර්මාන්තය සෘජුව හෝ වක්රව උපයෝගී කරගන්නා අතර, ඔවුන් මුහුණ දෙන දරුණුතම සහ වඩාත් විනාශකාරී ස්වභාවික අභියෝගය වන්නේ නියඟයයි. ගෝලීය දේශගුණික විපර්යාසයන් සහ එල්නිනෝ (El Niño) වැනි සාගර වායුගෝලීය සංසිද්ධීන් හේතුවෙන් මෑත කාලීනව ලංකාවට ලැබෙන මෝසම් වැසි රටාවන් දැඩි ලෙස වෙනස් වීම නිසා ඇති වන දීර්ඝ කාලීන වර්ෂා හිඟය, ප්රධාන කෘෂිකාර්මික කන්න වන යල සහ මහ දෙකෙහිම වගා කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල කරයි. වී, එළවළු, අතිරේක භෝග මෙන්ම මෙරට අපනයන කෘෂිකර්මාන්තයට දායක වන තේ, පොල්, රබර් වැනි භෝගයන් ද නියඟයට හසුවීමෙන් අස්වැන්න විශාල වශයෙන් පාලනය වී ගොවි ජනතාවගේ දෛනික ආදායම දැඩි ලෙස පහළ වැටේ. මෙම තත්ත්වය වඩාත් උග්ර වන්නේ දිවයිනේ උතුරු, නැගෙනහිර, උතුරු මැද සහ වයඹ වැනි වියළි හා අර්ධ වියළි කලාපවලට වන අතර, ප්රධාන හා කුඩා වැව් ඇතුළු ජලාශ වේගයෙන් සිඳී යාම නිසා වගාවන්ට පමණක් නොව බීමට පවා පිරිසිදු ජලය නොමැති වීමේ බරපතළ අර්බුදයකට එම ජනතාව මුහුණ දෙති. සත්ය වශයෙන්ම, මෙම ප්රදේශවල වැසියන්ට හිස් භාජනයක් හෝ කළයක් අතැතිව පානීය ජලය සපයා ගැනීම සඳහා කිලෝමීටර ගණනාවක් දුර ගෙවා පයින් යාමට සිදුවීම ඉතා ඛේදනීය තත්ත්වයකි. මෙවන් සංසිද්ධීන් මුල් කොටගෙන අතීත ගැමි සමාජය තුළ වැසි අපේක්ෂාවෙන් විවිධ යාතුකර්මවලට යොමු වූ බවට ද සාක්ෂි තිබේ.
කෘෂිකර්මාන්තයට අමතරව, නියඟයේ බලපෑම සත්ව පාලන ක්ෂේත්රය වෙත ද දරුණු ලෙස ව්යාප්ත වන අතර, තණබිම් වේලී යාම සහ සතුන්ට අවශ්ය පිරිසිදු ජලය හිඟ වීම නිසා ගව, එළු ආදී සතුන්ගේ සෞඛ්ය පිරිහී කිරි සහ මස් නිෂ්පාදනය ශීඝ්රයෙන් පහත වැටේ. එසේම, මෙරට ප්රධාන ජල විදුලි බලාගාර ආශ්රිත ජලාශවල ජල මට්ටම පහළ බැසීම නිසා ජල විදුලි උත්පාදනය අඩාල වන අතර, ඒ වෙනුවට අධික පිරිවැයක් දරමින් තාප විදුලි උත්පාදනයට යොමු වීමට හෝ දීර්ඝ විදුලි කප්පාදුවලට මුහුණ දීමට රටට සිදුවේ. මෙම සමස්ත ක්රියාවලියේ ප්රතිඵලයක් ලෙස දේශීය වෙළෙඳපොළේ ආහාර ද්රව්ය හිඟ වී, ආහාර මිල ගණන් ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යන අතර, එය රට තුළ උග්ර උද්ධමනයක් මෙන්ම අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල පෝෂණ මට්ටම පහළ යාමට ද හේතු වේ.
කෘෂිකර්මාන්තයට අමතරව, නියඟයේ බලපෑම සත්ව පාලන ක්ෂේත්රය වෙත ද දරුණු ලෙස ව්යාප්ත වන අතර, තණබිම් වේලී යාම සහ සතුන්ට අවශ්ය පිරිසිදු ජලය හිඟ වීම නිසා ගව, එළු ආදී සතුන්ගේ සෞඛ්ය පිරිහී කිරි සහ මස් නිෂ්පාදනය ශීඝ්රයෙන් පහත වැටේ. එසේම, මෙරට ප්රධාන ජල විදුලි බලාගාර ආශ්රිත ජලාශවල ජල මට්ටම පහළ බැසීම නිසා ජල විදුලි උත්පාදනය අඩාල වන අතර, ඒ වෙනුවට අධික පිරිවැයක් දරමින් තාප විදුලි උත්පාදනයට යොමු වීමට හෝ දීර්ඝ විදුලි කප්පාදුවලට මුහුණ දීමට රටට සිදුවේ. මෙම සමස්ත ක්රියාවලියේ ප්රතිඵලයක් ලෙස දේශීය වෙළෙඳපොළේ ආහාර ද්රව්ය හිඟ වී, ආහාර මිල ගණන් ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යන අතර, එය රට තුළ උග්ර උද්ධමනයක් මෙන්ම අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල පෝෂණ මට්ටම පහළ යාමට ද හේතු වේ. පෝෂණ ඌණතා, වකුගඩු රෝග ඇතුළු සෞඛ්ය ගැටලු උත්සන්න වෙද්දී, ආදායම් අහිමි වූ ග්රාමීය ගොවි පවුල් තම එදිනෙදා අවශ්යතා සහ ඊළඟ කන්නයේ වගා කටයුතු වෙනුවෙන් ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන සහ පොලීකරුවන්ගෙන් ණය ගැනීමට පෙළඹෙන අතර, අවසානයේ ඔවුන් දැඩි ණය උගුලක සිරවේ. මෙම බහුවිධ සමාජ-ආර්ථික පීඩනයන් දරාගත නොහැකි තැන, ග්රාමීය තාරුණ්යය සහ බොහෝ පිරිස් සිය සාම්ප්රදායික ජීවනෝපායන් අත්හැර, නාගරික ප්රදේශවල අස්ථාවර කුලී රැකියා සොයා තාවකාලික හෝ ස්ථිර ලෙස සංක්රමණය වීමට පෙළඹෙන අතර, මෙය නගර ආශ්රිතව තදබදය, මුඩුක්කු බිහිවීම සහ නව සමාජයීය ගැටලු රැසක් නිර්මාණය කිරීමට දායක වේ. මෙවන් සංසිද්ධීන් මුල් කොටගෙන ඇති වන සමාජ ආර්ථික විපර්යාසයන් දීර්ඝ කාලීනව අයහපත් ප්රතිඵල ගෙන දෙන ඒවා ද වේ.
වත්මන් ගෝලීය උණුසුම් වීම් උපරිම මට්ටමක පවතින පසුබිමක මෙම එල්නිනෝ තත්ත්වය උදාවන බැවින්, මෙවර වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය මෙන්ම මිනිස් සිරුරට දැනෙන සැබෑ උණුසුම් දර්ශකය (Heat Index) වෙනදාට වඩා අතිශයින් ඉහළ යා හැකි බව කාලගුණ අංශ අවධාරණය කරයි. මෙමඟින් මහජන සෞඛ්යයට මෙන්ම දෛනික ජීවන රටාවට එල්ල වන පීඩනය සුළුපටු නොවේ. එබැවින්, මෙම දරුණු දේශගුණික ව්යසනයෙන් සහ ඉදිරි ජූලි-අගෝස්තු තද ඉඩෝරයෙන් සිදුවන හානිය අවම කර ගැනීම සඳහා ජාතික මට්ටමේ ජල කළමනාකරණය, විකල්ප බලශක්ති සැලසුම් සහ සෞඛ්යාරක්ෂිත පියවර කෙරෙහි වත්මන් ජූනි මාසයේ සිටම සමස්ත ජනතාව සහ වගකිවයුතු බලධාරීන් දැඩි ලෙස සැලකිලිමත් විය යුතු ය.
රීටා ජෙනට් පෙරේරා