2026 ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා රාත්‍රියේ කොළඹ විහාර මහා දේවි උද්‍යානයේ පැවැති චාරිත්‍රයක් පිළිබඳ පුවතක් පසුදා මාධ්‍ය ඔස්සේ වාර්තා විය. මහසෝන් සමයම හා සම්බන්ධ එම චාරිත්‍රයේදී මැටිවලින් සකස් කළ මිනිස් රූපයකට ඉඳිකටු ගැසීමේ ක්‍රියාවක් සිදු වූ බව Daily Mirror සහ Jaffna Monitor වාර්තා කළේය.
එම පුවත කියවන මොහොතේ බොහෝ දෙනකුගේ සිතට හුරුපුරුදු දර්ශනයක් නැඟෙන්නට ඇත. කුඩා බෝනික්කකු අතැති පුද්ගලයෙකු එයට ඉඳිකටු ගසයි. ඒ සමඟම දුර ඈත සිටින තවත් පුද්ගලයකු වේදනාවෙන් කෑගසයි. සැබෑ ජීවිතයේ එවැනි දෙයක් සිදුවිය හැකිද යන්න වෙනම ප්‍රශ්නයකි. එහෙත් ලෝකයේ ජනප්‍රිය ත්‍රාසජනක සිනමාව, ජනප්‍රවාද සහ මායාකාරී කතා තුළ මේ රූපය දශක ගණනාවක් තිස්සේ මිනිස් මනස තුළ ජීවත් වෙමින් පවතී.
එසේ නම්, බෝනික්කකුට හෝ මිනිසකු නියෝජනය කරන රූපයකට ඉඳිකටු ගැසීමෙන් වෙනත් පුද්ගලයකුට හානි කළ හැකි යන අදහස පැමිණියේ කොහෙන්ද? එය හුදෙක් සිනමාව විසින් නිර්මාණය කළ භයානක ප්‍රබන්ධයක්ද, නැතහොත් එහි මුල් පැරණි ජනවිශ්වාස සහ චාරිත්‍ර තුළ සැඟවී තිබේද?
මෙම ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සොයන විට අපට හමුවන්නේ හොල්මන් බෝනික්කන්, ඉන්දීය ත්‍රාසජනක චිත්‍රපට, බටහිර මායාකාරී කතා සහ වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිවෙන රූප-මන්ත්‍ර චාරිත්‍රවලින් සමන්විත විශාල සංස්කෘතික ඉතිහාසයකි.
කෙසේ වෙතත්, විහාර මහා දේවි උද්‍යානයේ සිදුවීම විදේශීය චිත්‍රපටයකින් හෝ වෙනත් රටක චාරිත්‍රයකින් ඍජුව උපුටාගත් ක්‍රියාවක් බවට සාක්ෂි නොමැත. එහි ස්වභාවය තේරුම් ගැනීමට ශ්‍රී ලාංකික ශාන්තිකර්ම සම්ප්‍රදාය, ලෝකයේ රූප-මන්ත්‍ර පිළිබඳ ජනවිශ්වාස සහ ඒවා සිනමාව තුළ පරිවර්තනය වූ ආකාරය වෙන වෙනම විමසා බැලිය යුතුය.
මාධ්‍ය වාර්තා අනුව, මෙම චාරිත්‍රය පැවැත්වී තිබුණේ බන්ධනාගාරගතව සිටින පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා පැවති සත්‍යග්‍රහය පැවැත්වෙන ස්ථානයේදීය. ඒ සඳහා මාතර ප්‍රදේශයෙන් සාම්ප්‍රදායික ශාන්තිකර්ම ශිල්පීන් කැඳවා තිබූ බවද සඳහන් විය.
වාර්තාවල වැඩිම අවධානයට ලක් වූ කරුණ වූයේ මැටිවලින් සකස් කළ මිනිස් රූපයකට ඉඳිකටු ගැසීමයි. සංවිධායකයන්ගේ ප්‍රකාශ අනුව එම ක්‍රියාව රටට හා ජනතාවට හානි කරන දුෂ්ට බලවේග පරාජය කිරීම, සාධාරණත්වය ඇති කිරීම සහ රටේ ගැටලුවලට විසඳුම් ලබාගැනීම අරමුණු කරගත් චාරිත්‍රයක කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබිණි.
මෙහිදී වැදගත් වෙනසක් හඳුනාගත යුතුය. ශ්‍රී ලාංකික ජනසම්ප්‍රදායන්හි මහසෝන් සමයම, විවිධ ශාන්තිකර්ම සහ පුද්ගලයකුට හානි කිරීම අරමුණු කරගත් හූනියම් හෝ කොඩිවිනය එකම දෙයක් නොවේ. ඒවායේ අරමුණු, ක්‍රියාමාර්ග සහ සංස්කෘතික අර්ථ වෙනස් විය හැකිය. එබැවින් මැටි රූපයකට ඉඳිකටු ගැසීමක් සිදු වූ පමණින් සමස්ත චාරිත්‍රයම හූනියමක් ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදි නොවේ. කෙසේ නමුත් මේ කටු ගැසීම අපේ රටේ මාතර ඇතුළු රුහුණු ප්‍රදේශයේ ශාන්තිකර්මවල කොඩිවිනයක්, එසේත් නැත්නම් සූනියමක් ලෙස සැලකේ. එය ඉතා රහසිගතව සිදු කරන්නක් වන අතර මෙසේ යම්කිසි තැනැත්තෙක් අරභයා විෂ කටු ගැසූ පසු අදාළ පුද්ගලයාගේ අතපය කොරවී විනාශ වී යැන බව විශ්වාස කෙරේ.
එසේ වුවත්, එම දර්ශනය දුටු බොහෝ දෙනකුට ලෝකයේ විවිධ රටවල ප්‍රචලිත බෝනික්කන්ට කටු ගසා අණවින කිරීමේ කතා සිහිපත් වීම පුදුමයක් නොවේ.
මෙම චාරිත්‍රයේ ආරම්භය සිදු වූ නිශ්චිත දිනයක් හෝ එය මුලින්ම සිදු කළ එකම රටක් හඳුනාගෙන නැත. එහෙත් මිනිසකු හෝ සතුරකු නියෝජනය කරන රූපයක් භාවිත කර අද්භූත බලපෑමක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කළ බවට පුරාණ ලෝකයෙන් සාක්ෂි හමුවේ.
පුරාණ ග්‍රීක සහ රෝම සමාජවල පුද්ගලයන් නියෝජනය කරන කුඩා රූප භාවිත කර බැඳ තැබීමේ සහ සාප කිරීමේ චාරිත්‍ර පැවති බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ලිඛිත සාක්ෂි තිබේ. එවැනි රූපවලට ඇණ ගැසීම, අත්පා බැඳ තැබීම හෝ ඒවා භාජන තුළ සිර කිරීම වැනි ක්‍රියා පිළිබඳ පුරාණ මන්ත්‍ර ලේඛනවලද සඳහන් වේ.
ඊජිප්තුවෙන්ද සතුරන් නියෝජනය කරන රූප භාවිත කර ඒවා විනාශ කිරීමේ චාරිත්‍ර පිළිබඳ සාක්ෂි හමු වී තිබේ. බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉතිහාසය තුළ ඉටි, මැටි හෝ රෙදිවලින් සෑදූ කුඩා රූප සම්බන්ධ මායාකාරී චාරිත්‍ර සහ නඩු වාර්තාද දක්නට ලැබේ. එවැනි රූප ඉංග්‍රීසියෙන් poppet ලෙස හැඳින්වුණු අතර ආදරය දිනාගැනීමේ අරමුණින් මෙන්ම සතුරකුට හානි කිරීමට අදහස් කළ චාරිත්‍රවලද භාවිත වූ බව වාර්තා වෙයි.
ඇමරිකාවේ සාලම් ප්‍රදේශයේ මායාකාරී නඩු විභාග සම්බන්ධ ලේඛනවලද රෙදිවලින් සෑදූ රූප පිළිබඳ සඳහන් වේ. එහෙත් මෙවැනි ඓතිහාසික රූප භාවිත කළ සියලුම චාරිත්‍ර අද ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ පෙනෙන “බෝනික්කාට ඉඳිකටු ගැසීමේ” ක්‍රමයට සමාන නොවූ බවද සිහි තබාගත යුතුය.
මෙහිදී බොහෝ දෙනා වරදවා වටහාගන්නා තැනක් වන්නේ හයිටියයි. “Voodoo doll” හෙවත් වුඩූ බෝනික්කා යන නාමය ලෝකය පුරා ජනප්‍රිය වුවද, ඉඳිකටු ගැසූ බෝනික්කන් හයිටි Vodou ආගමේ ප්‍රධාන හෝ සාමාන්‍ය චාරිත්‍රයක් බවට ඇති අදහස නිවැරදි නොවේ. බටහිර ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය විසින් මෙවැනි බෝනික්කන් Vodou ආගම සමඟ නැවත නැවත සම්බන්ධ කර දැක්වීමෙන් මෙම වැරදි අවබෝධය තවත් පැතිර ගොස් ඇත.
ඉන්දියාවේද හදිහූනියම්, අණවින සහ පුද්ගලයකු නියෝජනය කරන වස්තු සම්බන්ධ ජනවිශ්වාස විවිධ ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබේ. එහෙත් ඉන්දියාවේ සියලුම ජනසමාජවල හෝ ආගමික සම්ප්‍රදායන්හි බෝනික්කන්ට කටු ගැසීම පොදු චාරිත්‍රයක් බව කීම නිවැරදි නොවේ.
බෝනික්කකු තුළ අද්භූත බලයක් හෝ නපුරු ආත්මයක් ඇතැයි සිතන අදහස ජනප්‍රිය කිරීමට සිනමාව විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. ඒ සඳහා මතකයට නැඟෙන ඉන්දීය චිත්‍රපටයක් වන්නේ 1996 වසරේ නිකුත් වූ හින්දි ත්‍රාසජනක චිත්‍රපටය Papi Gudia යි.
එහි කතාවට අනුව හදිහූනියම් භාවිත කරන අපරාධකරුවකු මිය යාමට පෙර තම ආත්මය බෝනික්කකු තුළට මාරු කරයි. පසුව එම බෝනික්කා ජීවමාන වූවාක් මෙන් හැසිරෙමින් මිනීමැරුම් සිදු කරයි. කුඩා දරුවකුට ලැබෙන සාමාන්‍ය සෙල්ලම් බෝනික්කා ක්‍රමයෙන් භීතියේ මූලාශ්‍රයක් බවට පත්වීම එහි මූලික රූපකයයි. මෙහිදී අපට අප රටේ විශ්වාස අතර පවතින තුන් කුළුඳුල් පිල්ලිය සිහියට නැගේ.
මෙම චිත්‍රපටය 1988 වසරේ ඇමරිකානු Child’s Play චිත්‍රපටයෙන් ප්‍රබල ආභාසයක් ලබාගත් නිර්මාණයක් ලෙසද විස්තර කර තිබේ. Child’s Play හි චකී නමැති බෝනික්කා මිනීමරු ආත්මයක් සමඟ සම්බන්ධ වීම ලෝක ප්‍රසිද්ධ ත්‍රාසජනක සිනමා රූපකයක් බවට පත්විය.
මෙහි විශේෂත්වය බෝනික්කකුට කටු ගැසීම නොව, මිනිස් ආත්මයක් බෝනික්කකු තුළ ජීවත් වන බවට වූ ප්‍රබන්ධ අදහසයි. එහෙත් එවැනි සිනමා කතා සහ පැරණි අණවින සම්ප්‍රදායන් අතර එක් පොදු තේමාවක් තිබේ. එනම් සාමාන්‍ය වස්තුවකට අද්භූත බලයක් ආරෝපණය කිරීමයි.
ලෝකයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ අද්භූත බෝනික්කන් පිළිබඳ කතාවලින් එකක් වන්නේ Annabelle බෝනික්කා පිළිබඳ කතාවයි. එම බෝනික්කා අද්භූත සිදුවීම්වලට සම්බන්ධ බවට එහි හිමිකරුවන් සහ අද්භූත පර්යේෂකයන් විසින් ප්‍රකාශ කර තිබූ අතර පසුව එම කතාව ඇසුරින් The Conjuring සහ Annabelle චිත්‍රපට මාලාව නිර්මාණය විය.
බෝනික්කකු සාමාන්‍යයෙන් ළමා කාලය, සෙල්ලම සහ ආදරය සමඟ සම්බන්ධ වන වස්තුවකි. එම වස්තුවම අඳුරු කාමරයක තනිව සිටින විට හිස හරවන බවක්, රාත්‍රියේ චලනය වන බවක් හෝ තමන් දෙස බලා සිටින බවක් සිතීම මිනිස් මනසට බියජනක වන්නේ එබැවිනි. ත්‍රාසජනක සිනමාව මෙම මානසික ප්‍රතිචාරය ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස භාවිත කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සූනියම්, හූනියම්, කොඩිවිනය සහ විවිධ ශාන්තිකර්ම පිළිබඳ ජනවිශ්වාස දීර්ඝ කාලයක සිට පවතී. දකුණු පහතරට ප්‍රදේශවල මහසෝන් සමයම වැනි චාරිත්‍ර පිළිබඳ මානව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනද සිදු කර තිබේ. මානව විද්‍යාඥ බෲස් කප්ෆරර්ගේ A Celebration of Demons කෘතිය ශ්‍රී ලංකාවේ එවැනි ශාන්තිකර්ම සම්ප්‍රදායන් අධ්‍යයනය කරන ප්‍රකට කෘතියකි.
එහෙත් මෙරට පැරණි ශාන්තිකර්ම සම්ප්‍රදායන් තිබූ බවින්ම අද දක්නට ලැබෙන සෑම ක්‍රියාවක්ම අතීතයේ සිට නොවෙනස්ව පැවති බව නිගමනය කළ නොහැකිය. විශේෂයෙන් බෝනික්කකුට හෝ මැටි රූපයකට ඉඳිකටු ගැසීමේ නිශ්චිත ක්‍රියාව ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූයේ කවදාද, එය දේශීය චාරිත්‍රයක පැරණි අංගයක්ද, පසුව එකතු වූ සංස්කෘතික බලපෑමක්ද යන්න තහවුරු කිරීමට තවදුරටත් ඓතිහාසික සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.
මැටි රූපයකට ඇනෙන ඉඳිකටුවක්, තිරය මත ජීවමාන වන බෝනික්කකු සහ පැරණි ශාන්තිකර්මයක අද්භූත රංගනයක් යන මේ සියල්ල එකිනෙකට වෙනස් පසුබිම්වලින් පැමිණියද ඒවා ස්පර්ශ කරන්නේ මිනිසාගේ ඉතා පැරණි බියක් හා කුතුහලයකි. නොපෙනෙන බලවේග පිළිබඳ විශ්වාසය, සතුරකුට දුර සිට හානි කළ හැකි යැයි සිතීම සහ සාමාන්‍ය වස්තුවකට අද්භූත අර්ථයක් ලබාදීම ඒවා අතර දිවෙන පොදු රැහැනකි.
විහාර මහා දේවි උද්‍යානයේ සිදුවීම නිසා මේ මාතෘකාව යළිත් කතාබහට පැමිණ තිබේ. එහෙත් එය විදේශීය චාරිත්‍රයක අනුකරණයක්ද, දේශීය සම්ප්‍රදායක වෙනස් භාවිතයක්ද, නැතහොත් පැරණි විශ්වාස නව සමාජ පසුබිමක නැවත ඉදිරිපත් කිරීමක්ද යන්න නිශ්චිතව තීරණය කිරීමට දැනට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
බෝනික්කකුට හෝ මැටි රූපයකට කටු ගැසීමෙන් සැබෑ පුද්ගලයකුට අද්භූත බලයකින් හානි කළ හැකි බවට විද්‍යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. එහෙත් එම අදහස වසර සිය ගණනක් තිස්සේ ජනවිශ්වාස, කතා, චාරිත්‍ර සහ සිනමා නිර්මාණ තුළ නැවත නැවත මතු වී තිබීමම අධ්‍යයනයට වටිනා සංස්කෘතික සංසිද්ධියකි. මේවායේ ඇති සමාජ සමාජ මනෝවිද්‍යාත්මක ස්වරූපයන් පිළිබඳ විද්වත්තු නිතර පර්යේෂණ සිදු කරති.
අවසානයේ ඉතිරි වන්නේ අඳුරු කාමරයක තනිව තබා ඇති බෝනික්කකු පිළිබඳ බිය පමණක් නොවේ. සාමාන්‍ය වස්තුවකට අද්භූත බලයක් ඇතැයි මිනිසුන් විශ්වාස කරන්නේ ඇයිද, එවැනි විශ්වාස පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගමන් කරන්නේ කෙසේද, සහ නූතන සමාජය තුළ ඒවා නව අර්ථ ලබාගන්නේ කෙසේද යන ප්‍රශ්නද ඒ සමඟ ඉතිරි වේ.
නිරංජන් චාමින්ද කරුණාතිලක